Ernstige slapeloosheid

Ernstige slapeloosheid

Ernstige slapeloosheid is een zeer vervelende aandoening die ernstige gevolgen kan hebben, zoals disfunctioneren overdag.  



Er dient een onderscheid gemaakt te worden tussen milde en ernstigere slaapproblemen. Over het algemeen spreken we van ernstige slapeloosheid als men minimaal drie keer per week slecht slaapt, gedurende een periode van langer dan drie weken en als dit leidt tot slechter functioneren overdag. Als men slechts af en toe slecht slaapt, korter dan drie weken, en als dit niet gepaard gaat met disfunctioneren overdag, dan heeft men last van milde slaapproblemen. Normaal gesproken gaan deze problemen vanzelf weer over. 

Wat is ernstige slapeloosheid?

Ernstige slapeloosheid valt te definiëren als slaapklachten die langer dan drie weken aanhouden, minimaal drie keer per week optreden en leiden tot disfunctioneren overdag. Slaapklachten kunnen verscheidend zijn, zoals moeite met inslapen, geregeld wakker worden gedurende de nacht, te vroeg wakker worden, niet uitgerust wakker worden, onrustige dromen en licht slapen. Al deze klachten kunnen ervoor zorgen dat men overdag slechter dan normaal functioneert, zo is men extra moe, slaperig en prikkelbaar overdag en heeft men last van een verminderde concentratie. Deze klachten kunnen verergert worden door zogenaamd verkeerd slaapgedrag, zoals te lang uitslapen, een verstoord slaap-waakritme, het gebruik van slaapmiddelen of alcohol. Het is tevens mogelijk dat iemand die aan kortdurende en niet ernstige slapeloosheid leidt, uiteindelijk ernstige slapeloosheid ontwikkelt. Dit komt vooral door psychische factoren, zo is men ervan overtuigd dat men niet kan slapen waardoor men het met iets negatiefs associeert.  

Wat zijn de oorzaken van ernstige slapeloosheid?

Ernstige slapeloosheid kan verschillende oorzaken hebben. Een aantal voorbeelden hiervan zijn: 

  • Psychische klachten; 
  • Lichamelijke klachten; 
  • Gepieker en stress; 
  • Verkeerd slaapgedrag; 
  • Een slaapstoornis. 

Onder psychische klachten worden klachten zoals een angststoornis of depressie verstaan. Lichamelijke klachten kunnen zijn: ’s nachts moeten plassen, hoesten, jeuk, benauwdheid, pijn, nachtzweten, krampen, rusteloze benen, zuurbranden of hartkloppingen. Al deze klachten zorgen ervoor dat men niet goed kan doorslapen en regelmatig wakker wordt, wat een slecht effect heeft op uw slaapkwaliteit. Ook als men veel piekert voor het slapen gaan, als u bijvoorbeeld last heeft van zorgen over het werk of het gezin, houd men dit uit de slaap. Ook verkeerd slaapgedrag kan leiden tot ernstige slapeloosheid. Voorbeelden hiervan zijn:  

  • Verstoring van het slaap-waakritme door een jetlag, nachtdiensten, dutjes overdag of (te) lang uitslapen in de ochtend; 
  • Te vroeg naar bed gaan; 
  • Het drinken van cafeïne in de avond, zoals koffie, cola en energiedranken; 
  • Roken, aangezien nicotine een opwekkende stof is; 
  • Het drinken van alcohol; alcohol kan u ’s nachts vaker wakker maken; 
  • Sporten in de avond, of een andere actieve activiteit, dit houdt u namelijk actief waardoor u meer tijd nodig hebt om in slaap te vallen; 
  • Het gebruik van medicijnen die stimulerend werken; 
  • Te laat eten in de avond, hierdoor werkt uw spijsvertering nog lange tijd door waardoor uw lichaam niet tot rust komt; 
  • Beeldschermen voor het slapen gaan, aangezien het blauwe licht ervan u wakker houdt. 

Tot slot kan een slaapstoornis de reden zijn van uw ernstige slaapproblemen, zoals slaapapneu, narcolepsie, rusteloze benen of het vertraagd slaapfasesyndroom. Slaapapneu is een aandoening waarbij men ’s nachts gedurende minimaal 10 seconden niet ademt. Dit kan herhaaldelijk optreden, zelfs meer dan vijf keer per uur, wat een grote invloed heeft op de slaapkwaliteit. Hierdoor staat u niet met een uitgerust gevoel op en voelt u zich overdag erg slaperig waardoor u zich minder goed kan concentreren. Narcolepsie is een aandoening waarbij men overdag geregeld in slaap valt, ook tijdens een bezigheid. Mensen met rusteloze benen kunnen hun benen niet stilhouden en hebben een onaangenaam, zwaar gevoel in de benen. Tot slot kunt u bij het vertraagd slaapfasesyndroom altijd pas laat inslapen waardoor u ’s ochtends zeer slaperig bent. Dit ritme kunt u niet aanpassen. 

Welke vormen van ernstige slapeloosheid zijn er?

Over het algemeen uit ernstige slapeloosheid zich in ernstige slaapklachten die langer dan drie weken aanhouden, minimaal drie keer per week optreden en ervoor zorgen dat men overdag slechter functioneert. Er wordt een onderscheid gemaakt tussen milde en ernstige slaapklachten. Milde slaapklachten gaan over het algemeen vanzelf weer over en zijn te wijten aan een duidelijke oorzaak, zoals een jetlag. Ook leiden milde slaapklachten niet tot disfunctioneren overdag. 

Hoe kunt u ernstige slapeloosheid herkennen?

U kunt ernstige slapeloosheid herkennen aan een van de volgende punten: 

  • Moeite met inslapen; 
  • Niet uitgerust wakker worden, ook na minimaal 8 uur slaap; 
  • Geregeld wakker worden tijdens de nacht; 
  • Te vroeg wakker worden; 
  • Onrustige dromen of nachtmerries; 
  • Licht slapen; 
  • Moe, slaperig en prikkelbaar overdag; 
  • Verminderde concentratie overdag; 
  • Snurken; 
  • Nachtzweten; 
  • ’s Nachts één of meerdere keren moeten plassen. 

Kan ik zelf iets doen tegen ernstige slapeloosheid?

Uw arts kan u nuttige adviezen geven als u last heeft van ernstige slapeloosheid. Voorbeelden hiervan zijn: 

  • Gebruik het bed uitsluitend om in te slapen. Ga niet eten, lezen of tv-kijken in bed; 
  • Drink een glas warme melk voor het slapen gaan; 
  • Doe ontspanningsoefeningen zoals meditatie; 
  • Ga geen heftige discussies aan minimaal twee uur voordat u gaat slapen; 
  • Vermijd cafeïne (koffie, zwarte thee, cola, chocolade) in de avond; 
  • Vermijd alcohol; 
  • Probeer u ook in het weekend aan uw doordeweekse slaapschema te houden, ga niet later dan 1 uur naar bed dan door de week, en slaap niet langer dan 1 uur uit; 
  • Vermijd sporten of andere actieve activiteiten in de avond; 
  • Probeer geen negatieve associaties te krijgen met slaap, om een vicieuze cirkel te voorkomen; 
  • Probeer in de ochtend een wandeling te maken. Het zonlicht zorgt er namelijk voor dat uw lichaam ‘weet’ dat het dag is; 
  • Beweeg en sport voldoende. 

Dit zijn algemene adviezen, indien uw ernstige slapeloosheid het gevolg is van psychische klachten zoals een angststoornis of depressie, volg dan de adviezen van uw behandelend arts op. 

Wat zijn de behandelingen?

Medicijnen 

Over het algemeen wordt voorzichtig omgegaan met medicijnen voor slapeloosheid door artsen. Het doel is namelijk om de klachten te verminderen door zoveel mogelijk de oorzaken te behandelen. Geneesmiddelen worden alleen op de korte duur voorgeschreven omdat het therapeutische effect ervan na twee weken afneemt en de ongewenste bijwerkingen blijven bestaan. Zo kunnen ze voorgeschreven worden in het geval van kortdurende ernstige slapeloosheid als gevolg van voorbijgaande problemen of als de slapeloosheid leidt tot ernstig disfunctioneren overdag. Normaal gesproken gaat een arts als volgt te werk als een patiënt op gesprek komt voor ernstige slaapproblemen: 

  • De aard van de klacht wordt besproken (heeft de patiënt een probleem met in slaap vallen, ’s nachts vaak wakker worden, te vroeg wakker worden, niet uitgerust wakker worden?); 
  • De duur, het beloop en de frequentie van optreden van de klachten worden besproken; 
  • Is er sprake van klachten overdag en gevolgen voor het dagelijks functioneren? (moeheid, verminderde concentratie); 
  • Wat zijn de mogelijke oorzaken?; 
  • Slaappatroon (hoe ziet het slaappatroon eruit en hoe zag het eruit voordat de klachten optraden); 
  • Wat zijn de verwachtingen van de patiënt over de slaap?; 
  • Wat heeft de patiënt zelf al geprobeerd om beter te slapen?; 
  • Is er sprake van andere verschijnselen, zoals snurken, rusteloze benen, nachtelijke kuitkrampen of slaperigheid overdag?; 
  • Wat zijn de verwachtingen van de patiënt ten aanzien van mogelijke oplossingen voor de slapeloosheid?; 

Indien een arts het nodig acht, kan hij of zij kiezen voor een slaapmiddel vallende onder de Z-producten. Dit zijn slaap- en kalmeringsmiddelen die een dempende werking op het centrale zenuwstelsel hebben, daarnaast verkorten ze de inslaapduur. Voorbeelden hiervan zijn zolpidem en zopicion. De keuze van de medicijnen is uiteraard afhankelijk van uw klachten. Uw arts zal u hier slechts 5 tot 10 stuks van voorschrijven, omdat deze middelen niet gedurende een lange periode gebruikt mogen worden. Indien een slaapstoornis de oorzaak van uw slaapproblemen is, dan moet uiteraard eerst de slaapstoornis aangepakt worden. Uw arts kan er dan voor kiezen om u een slaaptest in een kliniek te laten doen. U blijft dan een nachtje slapen in een kliniek en tijdens deze nacht wordt uw slaap goed onderzocht. 

Alternatieve behandelingen 

Er kan tevens gekozen worden voor alternatieve behandelingen zoals het gebruik van melatonine. Melatonine is een hormoon dat van nature aanwezig is in ons lichaam en een rol speelt bij het regelen van de slaap-waakcyclus. Normaal stijgt de hoeveelheid melatonine in het bloed laat in de avond. Hierdoor voelt men zich slaperig en verlaagt de lichaamstemperatuur. Er wordt vooral voor melatonine gekozen bij een verstoring van het dag-nachtritme ten gevolge van een jetlag. Het wordt enkel aangeraden bij vluchten die tenminste vijf tijdzones passeren. Melatonine heeft geen klinisch relevant effect bij chronische slapeloosheid of klachten als gevolg van nachtdiensten. Daarnaast kan er gekozen worden voor verschillende middelen op basis van planten, zoals valeriaan en passiflora. Valeriaan zou een effect hebben, maar bevindingen uit onderzoeken zijn niet eenduidig. Over andere middelen op basis van planten zijn helaas onvoldoende gegevens bekend over de werkzaamheid ervan. 

Leefstijlveranderingen 

Zoals hierboven reeds vermeld, worden er ook leefstijlveranderingen aanbevolen om de klachten van ernstige slapeloosheid te verminderen. Zo wordt aangeraden om genoeg te bewegen en te sporten om uw lichaam moe te maken en uw algemene gezondheid te bevorderen. Ook wordt aangeraden om ’s ochtends een wandeling te maken, zo maakt u uw lichaam wakker en krijgt u meteen een hoge dosis vitamine D. Vermijd tevens alcohol en cafeïne in de avond, dit zijn stimulerende middelen die u wakker houden. En alhoewel men sneller in slaap kan vallen na het drinken van alcohol, heeft het echter een zeer slecht effect op uw algemene slaapkwaliteit aangezien het ervoor zorgt dat u geregeld wakker wordt en erg licht slaapt. 

Bijkomende risico’s en bijwerkingen 

Aangezien slaapmedicijnen risico’s en bijwerking met zich meedragen, zoals slaperigheid overdag, beïnvloeding van de rijvaardigheid en afhankelijkheid, wordt er bij voorkeur gekozen voor een kortwerkend slaapmiddel in een zo laag mogelijke dosering. Daarnaast neemt het effect van deze middelen na twee weken af, aangezien het lichaam er dan aan gewend raakt. 

Hoe kunt u ernstige slapeloosheid voorkomen?

In sommige gevallen is ernstige slapeloosheid niet te voorkomen, bijvoorbeeld als het het gevolg is van een slaapstoornis of een depressie.  Als men echter al last heeft van milde slapeloosheid, dan kunt u het ontwikkelen van ernstige slapeloosheid voorkomen door bovenstaande adviezen, zoals verkeerd slaapgedrag, op te volgen. 

Bronvermelding

Farmacotherapeutisch Kompas (2020). Slapeloosheid. Geraadpleegd op 1 juni 2020, van https://www.farmacotherapeutischkompas.nl/bladeren/indicatieteksten/slapeloosheid 

Farmacotherapeutisch Kompas (2020). Zolpidem. Geraadpleegd op 1 juni 2020, van https://www.farmacotherapeutischkompas.nl/bladeren/preparaatteksten/z/zolpidem 

Farmacotherapeutisch Kompas (2020). Zopiclon. Geraadpleegd op 1 juni 2020, van https://www.farmacotherapeutischkompas.nl/bladeren/preparaatteksten/z/zopiclon 

Koninklijke Nederlandse Maatschappij ter bevordering der Pharmacie. (2010, 26 augustus). Slapeloosheid. Geraadpleegd op 1 juni 2020, van https://www.apotheek.nl/klachten-ziektes/slapeloosheid#wat-is-slapeloosheid 

Beoordeeld door:

Drs. Arco Verhoog, Apotheker
Registratienummer: BIG: 19065378617

Drs. Arco Verhoog studeerde farmacie aan de RUG (Groningen). Hij was van 2005 tot 2008 werkzaam als apotheker in Nederland en op Sint Maarten. Arco Verhoog is sinds 2008 werkzaam als beherend apotheker op Curaçao.

Toon meer

Hoe werkt Dokteronline.com?

1

Informatie gezondheid(s)(klachten)

2

Vraag een online consult aan bij een arts voor € 29,-

3

Een arts beoordeelt uw medische vragenlijst

4

Tijdens uw aanvraag kunt u kiezen voor 'gemak' of uw recept per post ontvangen.

Kies voor gemak

4

Tijdens het consult kunt u er tevens voor kiezen om het recept door te laten sturen naar Blueclinic. Blueclinic heeft toegang tot verschillende apotheken in Europa welke uw recept in ontvangst kunnen nemen en u het receptplichtige product kunnen verkopen en thuis bij u af kunnen leveren.
Bezoek de website van Blueclinic voor de actuele prijzen.