Genitale infecties

Genitale infecties

Genitale infecties, oftewel infecties aan de geslachtsdelen, komen relatief vaak voor bij zowel mannen als vrouwen. Dit kunnen schimmelinfecties zijn zoals een candida infectie, maar ook soa’s zoals chlamydia. 

Toon meer

Consult

Drogisterijproducten

Wat zijn genitale infecties? 

Genitale infecties zijn alle infecties aan de geslachtsdelen. Er valt een onderscheid te maken tussen infecties veroorzaakt door een schimmel, zoals een schimmelinfectie aan de penis of vagina en infecties veroorzaakt door bacteriën, virussen of parasieten zoals herpes, genitale wratten en schaamluis. Dit zijn soa’s. Schimmelinfecties komen vaker voor bij vrouwen dan bij mannen doordat de vagina in direct contact staat met de buitenlucht en dus kwetsbaar is. Bovendien is het er warm en vochtig waardoor bacteriën er goed kunnen leven. 

Wat zijn de oorzaken van genitale infecties? 

Schimmelinfecties zoals candida kunnen ontstaan als er sprake is van een disbalans in de gisten en bacteriën die normaal gesproken rond de geslachtsdelen leven. Deze gisten en bacteriën heeft iedereen en zijn normaal gesproken aanwezig maar geven geen problemen. Ze zorgen ervoor dat er een goede zuurgraad wordt behouden in de vagina of rondom de penis, waardoor gisten of schimmels geen kans hebben zich te ontwikkelen.

Als deze zuurtegraad echter verstoord raakt, bijvoorbeeld door gebruik van de anticonceptiepil, een antibioticakuur of overmatige hygiëne zoals het gebruik van te veel zeepproducten rondom de geslachtsdelen, dan kunnen deze gisten of bacteriën overmatig groeien en zich ontwikkelen tot infecties.  

Ook door hormonale veranderingen kunnen schimmels beter groeien, deze veranderingen kunnen optreden tijdens de menstruatie, een zwangerschap of bij gebruik van de anticonceptiepil. Wat betreft antibiotica, deze doden niet alleen de slechte bacteriën, maar ook de goede die zorgen voor een goede zuurgraad. Hierdoor krijgen schimmels de kans zich te vermenigvuldigen. Daarnaast kan een te grondige intieme hygiëne, zoals het gebruik van te veel zeepproducten leiden tot irritatie van het slijmvlies, waardoor schimmels kunnen groeien. Echter ook het gebruik van bepaalde medicijnen, zoals corticosteroïden kunnen leiden tot het ontstaan van schimmelinfecties en tot slot hebben vrouwen die lijden aan diabetes meer kans op het krijgen van vaginale schimmelinfecties. Deze infecties zijn echter niet besmettelijk en ontstaan niet door intiem contact met een partner. 

Soa’s worden veroorzaakt door een bacterie, virus of parasiet. Bekende soa’s zijn chlamydia en syfilis. De besmetting van chlamydia gebeurt via de bacterie chlamydia trachomatis, deze veroorzaakt een infectie in de vagina, urinebuis, baarmoederhals, anus of keel. De infectie kan uitspreiden naar de bijballen, baarmoeder of eileider en kan tijdens onbeschermd seksueel contact overgedragen worden. 

Welke vormen van genitale infecties zijn er? 

Voorbeelden van genitale infecties veroorzaakt door een schimmel zijn: 

  • Candida vaginalis; 
  • Candida balanitis. 

Candida is een schimmel die van nature aanwezig is op de huid. Normaal gesproken leeft deze in evenwicht met andere schimmels en bacteriën. Als dit evenwicht echter verstoord raakt, dan kan de candida-schimmel gaan overheersen en een schimmelinfectie veroorzaken. 

Voorbeelden van genitale infecties veroorzaakt door een bacterie zijn: 

  • Syfilis; 
  • Chlamydia; 
  • Gonorroe. 


Voorbeelden van genitale infecties veroorzaakt door een virus zijn: 

  • Genitale wratten; 
  • Hiv; 
  • Hepatitis B; 
  • Herpes genitalis. 


Voorbeelden van genitale infecties veroorzaakt door een parasiet zijn: 

  • Trichomonas; 
  • Schaamluis; 
  • Schurft. 

Genitale infecties veroorzaakt door een bacterie, virus of parasiet zijn soa’s. Een soa is een seksueel overdraagbare aandoening. Een schimmelinfectie kan worden overgedragen door seksueel contact, maar dit hoeft niet per se. Het kan namelijk ook ontstaan zonder seksueel contact te hebben. Bovendien kan een schimmelinfectie vanzelf over gaan, in tegenstelling tot een soa, die altijd behandeld moet worden.  

Hoe kunt u genitale infecties herkennen? 

De meeste genitale infecties geven symptomen zoals: 

  • Irritatie; 
  • Jeuk; 
  • Pijn tijdens het plassen of vrijen; 
  • Droogheid; 
  • Extra afscheiding; 
  • Roodheid; 
  • Een branderig gevoel tijdens het plassen; 
  • Zwellingen. 

Heeft u last van jeuk, witte, brokkelige afscheiding, roodheid en irritatie? En heeft u daarnaast geen last van andere klachten, zoals buikpijn, tussentijdse bloedingen of een bloederige afscheiding? Dan is het zeer waarschijnlijk dat u een schimmelinfectie heeft. Uw huisarts kan eventueel met een wattenstaafje wat afscheiding afnemen om de diagnose te controleren. U kunt een schimmelinfectie opnieuw krijgen, dit komt vaak voor. 

Om uzelf te testen op een soa kunt u terecht bij uw huisarts. Neem contact op met uw huisarts als u last hebt van symptomen die kunnen wijzen op een soa, zoals een brandend gevoel bij het plassen en ongewone afscheiding uit de vagina, penis of anus. Het testen verloopt via een uitstruikje, urineonderzoek of bloedonderzoek. In sommige gevallen zijn al deze onderzoeken nodig om een betrouwbaar resultaat te kunnen geven.

Het uitstruikje van uw vagina, anus en urineonderzoek kunt u in de meeste gevallen zelf doen. In sommige gevallen is tevens een uitstrijkje van de keel nodig, dit doet een verpleegkundige. Hij of zij voert tevens het bloedonderzoek uit en het kan een paar dagen duren voordat u de uitslag heeft. Daarnaast kunt u kiezen voor een zelftest, die beschikbaar is op de markt. Houd er echter rekening mee dat deze testen niet altijd even betrouwbaar zijn. 

Kan ik zelf iets doen tegen genitale infecties? 

Aangeraden wordt om regelmatig te testen op soa’s, vooral als u vaak wisselende seksuele partners hebt. Als blijkt dat u een soa heeft, schrijft uw huisarts u in de meeste gevallen een antibioticakuur voor. Hij of zij raadt u vervolgens aan om één week na het begin van de behandeling en in elk geval totdat de huidige partner getest en/of behandeld wordt, seksueel contact te vermijden. Indien dit niet mogelijk is, moet er in elk geval een condoom of beflapje gebruikt worden. 

Wat zijn de behandelingen?  

Voor een schimmelinfectie geldt het volgende: Houd er rekening mee dat een vaginale schimmelinfectie geen kwaad kan aangezien het normaal gesproken vanzelf over gaat. Neem echter contact op met uw huisarts als de klachten lang aanhouden of erg hinderlijk zijn. De huisarts kan u de volgende middelen voorschrijven: 

  • Miconazol; 
  • Clotrimazol; 
  • Butoconazol; 
  • Fluconazol. 

Er bestaan verschillende antischimmelmedicijnen in verschillende toedieningsvormen, zoals tabletten, crèmes of ovules. Miconazol bestaat in de vorm van een capsule en in de vorm van een crème. Voor vrouwen geldt: de capsule is alleen op recept verkrijgbaar en moet u één keer per dag, meestal in de avond, diep in de vagina inbrengen.

Een ander antischimmelmiddel is Cotrimazol, dit kunt u ook zonder recept kopen. U moet Cotrimazol gedurende ongeveer 1 tot 3 dagen in de vagina inbrengen als u niet ongesteld bent. Voor mannen worden alleen crèmes voorgeschreven. 

Bacteriële infecties moeten behandeld worden met antibiotica. Zo wordt bij chlamydia gekozen voor azitromycine of doxycycline. Als u syfilis heeft, zal uw huisarts u in eerste instantie antibiotica geven in de vorm van penicilline-injecties. De antibiotica doden de syfilisbacterie, zodat deze geen verdere schade kan aanrichten in uw lichaam. 

Soa’s veroorzaakt door een parasiet worden op verschillende manieren behandeld. Schaamluis en schurft worden door middel van een zalf of crème behandeld. In het geval van schaamluis is deze vrij verkrijgbaar in een drogisterij. Een crème voor de behandeling van schurft wordt voorgeschreven door uw huisarts.

Trichomonas wordt behandeld door een eenmalige dosis antibiotica. Zoals eerder vermeld worden soa’s doorgegeven, wat betekent dat het erg belangrijk is om uw seksuele partners op de hoogte te stellen van het feit dat u een soa heeft. Zij kunnen vervolgens weer contact opnemen met hun partners, waardoor iedereen getest en behandeld kan worden. 

Bijkomende risico’s en bijwerkingen 

Houd er rekening mee dat u het product Miconazol niet in combinatie met bepaalde bloedverdunners mag gebruiken. Daarnaast kunnen vaginale antischimmelmiddelen een condoom of pessarium beschadigen. Deze voorbehoedsmiddelen zijn dan ook niet betrouwbaar als u een antischimmelmiddel in uw vagina heeft aangebracht, houd hier rekening mee. 

Een behandeling met antibiotica kan soms bijwerkingen geven. De meest voorkomende bijwerkingen zijn: 

  • Maagdarmklachten, zoals braken, misselijkheid, maagpijn en diarree; 
  • Verminderde eetlust; 
  • Ontstoken slijmvliezen, zoals in de mond, vagina of anus, dit is meestal een schimmelinfectie; 
  • Bijholteontsteking, dit is een ontstoken neusholte; 
  • Geïrriteerde huid, zoals blaasjes of puistjes; 
  • Hoofdpijn; 
  • Gewrichtspijn; 
  • Vermoeidheid. 

De meeste klachten zoals maag- en darmklachten, hoofdpijn, vermoeidheid, gewrichtspijn en verminderde eetlust gaan na een paar weken vanzelf over. Neem echter contact op met uw huisarts als deze klachten lange tijd aanhouden. 

Voor syfilis geldt: de werkzame stof in penicilline-injecties is benzathinebenzylpenicilline. Het kan voorkomen dat men allergisch is hiervoor, daarom wordt men na toediening gedurende minimaal 30 minuten geobserveerd om een ernstige acute allergische reactie te voorkomen. 

De meeste bijwerkingen van benzathinebenzylpenicilline zijn: 

  • Candidiase; 
  • Maag- en darmklachten; 
  • Braken; 
  • Glossitis (ontstoken tong); 
  • Stomatitis (mondvliesontsteking). 


Hoe kunt u genitale infecties voorkomen? 

Voor soa’s geldt: voorkomen is beter dan genezen. Hierbij speelt veilig vrijen een grote rol. Hiermee wordt bedoeld het gebruiken van een condoom of beflapje tijdens de seks. Uit onderzoek is echter gebleken dat soa’s niet in alle gevallen kunnen worden voorkomen door het gebruik van condooms, aangezien deze niet altijd op tijd of goed worden gebruikt (deze kunnen scheuren of afglijden).

Zorg er daarom tevens voor dat er geen bloed, sperma, voorvocht of vaginaal vocht op het slijmvlies van uw partner komt. Dit verhoogt namelijk de kans op besmetting. Daarnaast is het belangrijk dat als u een soa hebt, u uw sekspartners hiervan op de hoogte stelt, zodat zij zich kunnen testen en behandelen om verdere besmetting te voorkomen. U dient iedereen te waarschuwen waarmee u de afgelopen 6 maanden seksueel contact heeft gehad.  

Wat betreft schimmelinfecties zoals candida, deze ontstaan doordat de natuurlijke balans van bacteriën en schimmels rondom de vagina verstoord is. Om dergelijke infecties te voorkomen en het herstel te versnellen, is het belangrijk dat u het slijmvlies van de vagina of de huid rondom de penis zo min mogelijk verstoord. Denk hierbij aan het volgende: 

  • Gebruik zo min mogelijk zeepproducten om de geslachtsdelen mee schoon te maken. Deze middelen kunnen namelijk het slijmvlies van de vagina irriteren en de effectiviteit ervan is niet bewezen; 
  • Gebruik alleen lauw water om uw vagina te wassen, de binnenkant van de vagina is namelijk zelfreinigend; 
  • Vermijd het dragen van strakke of synthetische broeken; 
  • Vrij niet als de vagina nog droog is, hierdoor kan namelijk het slijmvlies geïrriteerd raken. Gebruik indien nodig een glijmiddel; 
  • Vermijd inlegkruisjes of vervang deze regelmatig aangezien deze een broeierige, vochtige en warme omgeving veroorzaken waar schimmels goed in kunnen groeien; 
  • Veeg altijd van voren naar achteren af na toiletbezoek omdat er anders darmbacteriën in de vagina kunnen komen; 
  • Vervang maandverband en tampons op tijd. 


Bronvermelding 

Dr. Njoo, M.D. (2019). Schimmelinfecties [website]. Geraadpleegd van https://www.huidarts.com/huidaandoeningen/schimmelinfecties/ 

Farmacotherapeutisch kompas. (2019). Vulvovaginale candidiasis [website]. Geraadpleegd van https://www.farmacotherapeutischkompas.nl/bladeren/indicatieteksten/vulvovaginale_candidiasis 

Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu. (2019). Syfilis [website]. Geraadpleegd van https://www.rivm.nl/syfilis 

Soa Aids Nederland. (2019). Syfilis [website]. Geraadpleegd van https://www.soaaids.nl/nl/alle-soas/syfilis 

Beoordeeld door:

Drs. Arco Verhoog, Apotheker
Registratienummer: BIG: 19065378617

Drs. Arco Verhoog studeerde farmacie aan de RUG (Groningen). Hij was van 2005 tot 2008 werkzaam als apotheker in Nederland en op Sint Maarten. Arco Verhoog is sinds 2008 werkzaam als beherend apotheker op Curaçao.