Genitale wratten

Genitale wratten zijn onlosmakelijk verbonden met het humaan papillomavirus ofwel HPV. HPV is een veelvoorkomend virus dat huid en slijmvliezen infecteert, waardoor genitale wratten kunnen ontstaan. Mensen met genitale wratten schamen zich vaak, voelen zich ongemakkelijk en opgelaten, hetgeen soms leidt tot depressie. Voor HPV is geen behandeling, genitale wratten zijn goed te behandelen, maar kunnen terugkomen, waarna ze weer behandeld kunnen worden. 

Wat zijn genitale wratten? 

Genitale wratten zijn wratten rondom of op de geslachtsdelen. Ze worden veroorzaakt door het humaan papillomavirus (HPV). Dit is een soa (seksueel overdraagbare aandoening). U kunt dit virus oplopen en doorgeven zonder dat u het merkt, door contact van de geslachtsdelen, maar het kan ook via de vingers die in contact zijn geweest met een genitale wrat of een gebruikte handdoek of washandje. Nadat u in contact bent gekomen met het HPV kunnen de wratten ontstaan. Ook als u geen klachten heeft, kunt u toch uw seksuele partner(s) besmetten. In zeldzame gevallen kan een moeder bij de geboorte haar kind besmetten. De tijd tussen besmetting en ontstaan van de genitale wratten ligt tussen 3 weken en 8 maanden. 

Welke vormen van HPV en genitale wratten zijn er? 

Het zeer besmettelijke HPV (humaan papillomavirus) kent 150 typen waarvan 30 typen zich op de geslachtsdelen richten. Deze 30 typen worden onderverdeeld in typen met laag risico en typen met hoog risico. Typen met hoog risico zijn de typen die baarmoederhalskanker kunnen veroorzaken. Bijna alle baarmoederhalskanker wordt door HPV veroorzaakt. De typen worden met nummers ingedeeld. De typen 16 en 18 zijn het meest risicovol. De meest voorkomende laag risico HPV- typen zijn 6 en 11, ze zijn niet kankerverwekkend, maar zijn voor 90% de oorzaak van genitale wratten. Sommige genitale wratten zijn amper te zien. Er is geen verband tussen wratten elders op het lichaam en genitale wratten. Wratten op de handen kunnen geen genitale wratten geven.  

Hoe kunt u een HPV-infectie en genitale wratten herkennen? 

Heel veel mensen zijn ooit geïnfecteerd door HPV( 80% van de vrouwen en mannen), maar hebben dat niet doorgehad. De meeste infecties gaan vanzelf over of het immuun systeem onderdrukt het virus, hoe dit precies werkt is nog niet helemaal bekend. Meestal veroorzaakt het virus geen verschijnselen. Mogelijke klachten zijn: 

  • Bloedingen tijdens en na seksueel contact
  • Pijn en/of een branderig gevoel in de vagina
  • Hinder bij de stoelgang

Daarnaast is een laag risico type HPV-infectie te herkennen wanneer ze genitale wratten geeft. De genitale wratten zien eruit als vlezige, zachte huidkleurige, rozerode of grijswitte wratten. Bij vrouwen kunnen genitale wratten verschijnen op: 

  • De schaamlippen  
  • De baarmoederhals en/of  
  • Anus

Bij mannen kunnen genitale wratten verschijnen: 

  • Op de penis  
  • En/of anus 
  • Bij de plasbuis 

De aanwezigheid van genitale wratten rondom de anus betekent niet per se dat er seksueel anaal contact is geweest.  

Genitale wratten zijn eerst klein en groeien daarna meestal in groepjes. Soms komt er maar 1 wrat voor. Soms kunnen de wratten bloeden of jeuken, ze kunnen wat hinder geven bij seksueel contact of bij de stoelgang. 

Kan ik zelf iets doen tegen HPV-infectie en genitale wratten? 

Het risico op een HPV-infectie kunt u verminderen door condooms te gebruiken tijdens seksueel contact. Hoewel condooms niet 100% veilig zijn, immers als de wratten hoger zitten op de penis dan het condoom reikt, kan er alsnog besmetting plaatsvinden, blijkt toch dat condoom gebruik het besmettingsgevaar vermindert. Immuniteit speelt een grote rol bij het virus. Wanneer uw immuniteit op peil is, zal de infectie minder makkelijk kunnen toeslaan en mocht het virus slapende zijn dan kan het door een goede immuniteit altijd slapende blijven. Voor een goede immuniteit is een gezonde leefstijl belangrijk. Een gezonde leefstijl houdt ook een goede hygiëne in. Was altijd uw handen na een wc bezoek. Gebruik washandjes en handdoeken alleen voor u zelf. Tevens houdt een gezonde leefstijl in dat u zo gezond mogelijk en regelmatig mogelijk leeft met een gevarieerd voedingspatroon. Neem voldoende nachtrust, mijd stress en beweeg regelmatig. Matig uw alcoholconsumptie of neem helemaal geen alcohol tot u, en heel belangrijk, rook niet. Wanneer u rookt werkt uw afweersysteem minder goed, bovendien beschadigt het de cellen. Baarmoederhalskanker komt vaker voor bij vrouwen die roken.  

Wat zijn de behandelingen tegen HPV en genitale wratten? 

Preventie vanuit de overheid 

  • HPV-vaccin: sinds 2009 wordt er in Nederland landelijk 2 keer een HPV-vaccin aangeboden met een half jaar tussenpose aan meisjes op de leeftijd van 13 jaar (meisjes van 15 jaar krijgen er 3 als ze nog niet eerder het vaccin hebben gehad). Het Cervarix vaccin beschermt in hoge mate (70%) tegen 2 van de meest voorkomende hoge risico typen (16 en 18) van het HPV. Het Cevarix vaccin beschermt niet tegen genitale wratten. 
  • Uitstrijkje: vrouwen tussen de 30 en 60 jaar krijgen om de 5 jaar een uitnodiging voor een uitstrijkje. Bij een uitstrijkje wordt met een soort wattenstokje cellen van de baarmoederhals afgenomen. Zo kan er onderzocht worden of HPV aanwezig is op de baarmoederhals. Wordt er HPV gevonden dan wordt er verder gekeken of er afwijkende cellen zijn. Wanneer vrouwen opzien om naar de dokter te moeten voor een uitstrijkje kunnen ze het zelf thuis uitvoeren, dan wordt alleen gekeken of HPV aanwezig is. Is dat het geval dan moet het volgende uitstrijkje waarmee afwijkingen van de cellen wordt onderzocht bij de huisarts worden afgenomen. De ontwikkeling van de cellen wordt zo in de gaten gehouden, abnormale cellen kunnen vroegtijdig worden gevonden en worden verwijderd voordat ze kankercellen worden.  

Jongens en volwassenen kunnen ook gevaccineerd worden alleen is dit (nog) niet opgenomen in het Nederlandse rijksvaccinatieprogramma. De soorten vaccins tegen HPV zijn:  

  • Cevarix, beschermt tegen hoog risico HPV type 16-18.
  • Gardasil,  beschermt tegen laag risico type HPV 6 en 11 en hoog risico type HPV 16 en 18.
  • Gardasil 9, beschermt tegen laag risico type HPV 6 en 11 en hoog risico type HPV 16,18 en meer. 

Genitale wratten verdwijnen meestal na lange tijd weer vanzelf. Maar wanneer ze ongemak en last geven kunnen ze verwijderd worden. Wanneer de wratten zijn verwijderd, betekent het niet dat het HPV niet meer aanwezig is. De wratten kunnen ook weer terugkomen en kunnen dan weer behandeld worden. 

Medicijnen 

Tegen HPV zijn geen medicijnen.  Wel is er de eerdergenoemde preventie tegen bepaalde typen. Bij genitale wratten kan er uit de volgende, zelf aan te brengen, crème of zalf gekozen worden: 

  • Podofyllotoxinecrème 
  • Imiquimodcrème 5% 
  • Fluorouracilcrème  
  • Cidofovircrème 1%  
  • Sizecathechinezalf 

Sommige middelen mogen niet bij zwangerschap worden gebruikt. Lees voor de behandeling de bijsluiter over hoe u het product moet aanbrengen. Was goed uw handen na het aanbrengen van de crème of zalf. De producten moeten vaak voor langere tijd gebruikt worden, maar worden eerder gestopt wanneer de wratten weg zijn. 

Alternatieve behandelingen 

Andere behandelingen van genitale wratten zijn:  

  • Cryotherapie, de wratten worden dan door een arts bevroren met vloeibare stikstof. Het kan zijn dat er meerdere behandelingen nodig zijn. 
  • Chemische cauterisatie met trichloorazijnzuur of bichloorazijnzuur. De arts brengt dit medicijn aan, het maakt de cellen stuk.  
  • Elektrocauterisatie, hierbij wordt met een speciaal apparaat de wratten weggebrand. 
  • Chirurgisch verwijderen of wegsnijden. Dit gebeurt meestal onder verdoving. 
  • Laserbehandeling, waarbij de wrat wordt verdampt.  

 

Leefstijl veranderingen bij genitale wratten 

Wanneer u genitale wratten heeft is het raadzaam om veilige seks te hebben bij een nieuwe partner of wisselende partners. Dit geldt ook wanneer uw seksuele partner(s) genitale wratten hebben. Wees ervan bewust dat condooms geen 100% dekking geven. Heeft u een vaste partner dan is het gebruik van een condoom in feite overbodig, want het virus wordt uitgewisseld tussen partners en op het moment dat HPV geconstateerd wordt, doordat er genitale wratten zijn, heeft de overdracht waarschijnlijk al plaatsgevonden. Het feit dat u, uw partner of beiden een HPV-infectie hebben met of zonder genitale wratten hoeft niet te betekenen dat er ontrouw in het spel is. Het virus kan namelijk sluimerend al heel lang aanwezig zijn. Een goede immuniteit door hygiënisch en gezond te leven (zie bij “kan ik zelf iets doen tegen HPV-infectie en genitale wratten”) kan de infectie op afstand houden. Heeft het hebben van een HPV-infectie en/of genitale wratten invloed op de kwaliteit van uw leven, zoals gevoelens van angst en schaamte, of gevoelens van depressieve aard praat er dan over met een vertrouwenspersoon of raadpleeg een arts.  

Bijkomende risico’s en bijwerkingen van een HPV-infectie en genitale wratten 

HPV is besmettelijk en kan genitale wratten geven. Sommige wratten kunnen heel erg groot worden en gaan ontsteken. Dit kan bij gezonde mensen voorkomen, hoewel dat zeldzaam is. We zien het vaker bij mensen die een verzwakt immuunsysteem hebben door bijvoorbeeld  HIV (het virus van aids) of een behandeling die het immuunsysteem onderdrukt (bijvoorbeeld na een transplantatie). De tumoren zijn niet kwaadaardig maar ze dringen wel de weefsels binnen. Ze moeten dan ook chirurgisch worden verwijderd. Genitale wratten die bij de uitmonding van de plasbuis zitten kunnen moeite met plassen geven. Ze moeten dan verwijderd worden. 

Hoge risico HPV-typen kunnen zich na jaren ontwikkelen tot kanker. De meest voorkomende kanker is baarmoederhalskanker. Daarnaast zien we ook kanker van de schaamlippen, anus, penis, mondholte, keel en slokdarm.  

Hoe kunt u HPV-infectie en genitale wratten voorkomen? 

Een HPV-infectie en dus ook genitale wratten kunt u niet volledig voorkomen, wel kunt u het risico verminderen door veilige seks te hebben wanneer u meerdere partners heeft of als u een nieuwe partner heeft. Beperk uw partners. Het is bijna onmogelijk om te weten wanneer u het virus heeft opgelopen, het heeft daarom weinig zin om vroegere partners te waarschuwen. U kunt wel uw nieuwe partner(s) waarschuwen. Vrouwen kunnen getest worden op HPV (uitstrijkje), bij mannen is er (nog) geen test voorradig. Voor beide groepen zijn er wel vaccins. Zie bij: “Preventie vanuit de overheid” over vaccinaties en uitstrijkje. Daarnaast kan een goede immuniteit een HPV-infectie en genitale wratten voorkomen (lees meer bij: “Kan ik zelf iets doen tegen HPV-infectie en genitale wratten”). 

 

Bronnen; 

Thuisarts.nl. (z.d.). Wat is HPV. Beschikbaar op:  https://www.thuisarts.nl/hpv-vaccinatie/wat-is-hpv-0 (Bekeken op 1 mei 2019).  

RIVM.nl. (z.d.). Ziekteverschijnselen. Beschikbaar op: https://www.rivm.nl/hpv-humaan-papillomavirus (Bekeken op 1 mei 2019).  

Rijksvaccinatieprogramma.nl (z.d.). HPV- vaccinatie Rijksvacciantieprogramma. Beschikbaar op: https://rijksvaccinatieprogramma.nl/vaccinaties/hpv (Bekeken op 1 mei 2019).  

Rijksvaccinatieprogramma.nl (z.d.). HPV- vaccinatie Buiten het Rijksvacciantieprogramma. Beschikbaar op: https://lci.rivm.nl/richtlijnen/hpv-vaccinatie-buiten-het-rijksvaccinatieprogramma  (Bekeken op 1 mei 2019).  

Persoonlijk gezondheidsdossier. (z.d.). Behandeling genitale wratten. Beschikbaar op:   https://www.patient1.nl/encyclopedie/anogenitale-wratten-behandeling-en-medicatie (Bekeken op 1 mei 2019).  

Thuisarts.nl. (z.d.). Behandeling genitale wratten. Beschikbaar op:  https://www.thuisarts.nl/genitale-wratten/ik-heb-genitale-wratten (Bekeken op 1 mei 2019).  

Huidartst.com. (z.d.). Genitale wratten. Beschikbaar op:  https://www.huidarts.com/huidaandoeningen/genitale-wratten/ (Bekeken op 1 mei 2019).  

RIVM. (z.d.). HPV type 6 en 11. Beschikbaar op:  https://lci.rivm.nl/richtlijnen/humaanpapillomavirusinfectie-anogenitale-wratten#preventie (Bekeken op 1 mei 2019).  

RIVM.nl (z.d.). HPV-vaccinatie. Beschikbaar op:   

ISALA. (15 januari 2019) 5378 Het uitstrijkje. Geraadpleegd op 1 mei 2019 op https://www.isala.nl/patientenfolders/5378-uitstrijkje/ (Bekeken op 1 mei 2019).  

Marra. E., Berkhof.j. de Vries. J.C. , Schim van der Loeff. M.F. (22-01-2018). 

Is vaccinatie van jongens/mannen tegen HPV zinvol. Beschikbaar op:  https://www.ntvg.nl/artikelen/vaccinatie-van-jongens-mannen-tegen-hpv-zinvol (Bekeken op 1 mei 2019).  

The digene. (z.d.). Uitzoeken wie besmet is. Beschikbaar op:  http://www.hpvtest.nl/getting-the-test/talking-to-your-partner/ (Bekeken op 1 mei 2019).  

UMC-Utrecht. (z.d.). Risico/verschijnselen. Beschikbaar op:  op https://www.umcutrecht.nl/nl/Ziekenhuis/Ziekte/Genitale-wratten (Bekeken op 1 mei 2019).  

Soaaids.nl. (z.d.). Symptomen genitale wratten. Beschikbaar op:   

https://www.soaaids.nl/nl/soas/veel-voorkomende-soas/genitale-wratten (Bekeken op 1 mei 2019).  

Mantotman.nl. (z.d.). Testen voor mannen op HPV. Beschikbaar op:  https://mantotman.nl/nl/alles-over-mannenseks/hiv-en-soas/soas-abc/genitale-wratten-en-hpv (Bekeken op 1 mei 2019).  

Mekkes. J.R., (09-03-2013).  Tumor door vergrote wrat. Beschikbaar op:  https://www.huidziekten.nl/zakboek/dermatosen/btxt/BuschkeLowenstein.htm (Bekeken op 1 mei 2019).  

Toon meer

Consult

Drogisterijproducten