Hiv

Hiv

Hiv staat voor humaan immunodeficiëntie-virus. Het is een virus dat seksueel overdraagbaar is en dat aids veroorzaakt. Zonder behandeling breekt het virus het afweersysteem van het lichaam af zodat het lichaam steeds zwakker wordt. 

Wat is hiv? 

Hiv is een seksueel overdraagbare aandoening (soa) die uiteindelijk kan leiden tot aids. De infectie zorgt ervoor dat het afweersysteem van het lichaam langzaamaan afgebroken wordt. In het begin merkt men daar niet veel van, maar geleidelijk aan krijgt men steeds meer klachten. In dit geval wordt er gesproken van aids. Hiv is chronische ziekte en kan nog niet genezen worden, maar met een goede behandeling kan aids wel voorkomen worden. 

Aangezien virussen zichzelf niet kunnen vermenigvuldigen, hebben ze hiervoor cellen nodig van een levend persoon. De belangrijkste cel waarin hiv zich vermenigvuldigt is de CD4-cel. Deze cel is erg belangrijk, aangezien deze het lichaam beschermt tegen infecties en gezwellen. Het hiv-virus neemt steeds meer CD4-cellen uit uw lichaam over waardoor u sneller bepaalde infecties en aandoeningen kunt krijgen. Omdat deze cellen in bijna alle weefsels zitten, kunt u allerlei ziekteverschijnselen krijgen als u besmet bent met hiv.

Zo kunt u last krijgen van een longontsteking, neurologische klachten, opgezette lymfeklieren of griepachtige verschijnselen. Na een tijdje is er echter sprake van een balans tussen het virus en de CD4-cellen, hierdoor kunt u jarenlang geen verschijnselen hebben. U bent dan mogelijk besmet zonder dat u dit weet.

Het is echter ook mogelijk dat u direct na de besmetting acuut ziek wordt. Hoe een infectie met hiv verloopt, is afhankelijk van uw eigen afweer en de hoeveelheid virus dat aanwezig is in uw lichaam. Deze hoeveelheid, ook wel ‘virus load’ genoemd, is te meten in uw bloed. 

Wat zijn de oorzaken van hiv? 

Besmetting met hiv verloopt via lichaamsvloeistoffen, zoals: bloed, sperma, voorvocht, vaginaal vocht en moedermelk. Bloed en sperma van een hiv-positieve persoon bevatten veel virussen. Als deze lichaamsvochten in contact komen met iemands bloed of slijmvliezen, kan diegene besmet wordt met hiv.

Voorbeelden van de slijmvliezen zijn: mond, anus, penis en vagina. In vaginaal vocht en voorvocht zijn minder virussen aanwezig, maar u kunt er wel besmet door raken. In overige lichaamsvloeistoffen zoals speeksel, zweet en urine kan het virus aanwezig zijn, maar in te lage hoeveelheid om iemand mee te besmetten.  

In de volgende situaties kan men hiv oplopen: 

  • Bij onveilig seksueel contact; 
  • Bij drugsgebruik met besmette naalden of spuiten; 
  • Als baby van een moeder besmet met hiv; 
  • Via een bloedtransfusie; 
  • Bij het prikken met een naald of spuit met hiv-geïnfecteerd bloed. 

Onveilig seksueel contact is onder te delen in de volgende vormen: het hebben van vaginale seks zonder condoom, het hebben van anale seks zonder condoom en het hebben van orale seks. Als er bij orale seks echter geen sperma of bloed in de mond komt, is er geen kans op hiv-infectie. En tot slot kan men besmet raken door het gebruiken van seksspeelgoed zonder condoom of zonder deze goed schoon te maken.  

Aangezien er bloedresten achter kunnen blijven in gebruikte naalden en spuiten, kunnen drugsgebruikers hiv oplopen als zij gebruikte naalden gebruiken. Deze geïnfecteerde bloedresten spuiten zij dan namelijk bij zichzelf in. Tevens kan een hiv-positieve moeder tijdens de zwangerschap, bevalling of het geven van borstvoeding hiv overdragen op haar baby. In de westerse wereld komt dit echter nog nauwelijks voor.

Daarnaast is de kans op hiv-overdracht praktisch verwaarloosbaar als de moeder tijdens de zwangerschap behandeld wordt met hiv-remmers. In ontwikkelingslanden kan het voorkomen dat iemand besmet raakt met hiv door een bloedtransfusie. In Europa en de Verenigde Staten is dit uitgesloten omdat alle bloeddonaties gecontroleerd worden op hiv. Dit is echter niet altijd het geval in ontwikkelingslanden.

Tot slot is de kans op hiv-besmetting tijdens kleine ongelukken bij medisch personeel zoals jezelf prikken of snijden klein. Hiervoor moet men zich namelijk direct in een ader prikken, aangezien het hiv-virus slechts enkele minuten kan overleven buiten het lichaam. 

Als iemand na een mogelijke besmetting met hiv binnen 2 tot maximaal 72 uur een behandeling met medicijnen start (zogenaamde PEP-kuur), dan is de kans op hiv-besmetting heel klein. 

Welke vormen van hiv zijn er? 

Vaak worden de termen hiv en aids door elkaar gebruikt. Hoewel ze met elkaar te maken hebben, zijn het twee verschillende aandoeningen. Aids, wat staat voor acquired immunodeficiency syndrome is namelijk het eindstadium van een hiv-infectie. We spreken van aids als iemand die hiv-positief is, bepaalde infecties, tumoren of anderen ziektes heeft die zijn veroorzaakt door hiv. Voorbeelden hiervan zijn een longontsteking, huidaandoening of tuberculose. Deze ziektes krijgen de kans zich te ontwikkelen als het aantal CD4-cellen in het lichaam sterk daalt. 

Hoe kunt u hiv herkennen? 

Hiv is lastig te herkennen aangezien iemand die hiv-positief is, niet per se verschijnselen krijgt. Er is ook niet aan mensen te zien of hij of zij met hiv besmet is. Ongeveer de helft tot drie kwart van de hiv-positieve mensen krijgt binnen twee tot vier weken last van griepachtige verschijnselen en huiduitslag. Nadat men besmet is, kan het een aantal maanden tot wel vijftien jaar duren voordat men opnieuw last krijgt van klachten. Wanneer het immuunsysteem sterkt verzwakt is, kunnen er makkelijk infecties en andere aandoeningen ontstaan, zoals huidontstekingen, longontstekingen, dementie en kanker. In dit geval spreekt men niet meer van hiv maar van aids. 

Kan ik zelf iets doen tegen hiv? 

Het is belangrijk om u te laten testen op hiv om er zo vroeg mogelijk bij te zijn. Heeft u risico opgelopen op hiv? Doe dan zo snel mogelijk een hiv-test. Hiv is drie maanden na de overdracht meetbaar in het bloed, zoveel tijd heeft het lichaam namelijk nodig om antistoffen aan te maken. Het lichaam maakt altijd antistoffen aan om een virus te bestrijden, helaas is het lichaam hiertoe niet in staat bij hiv. Doordat er antistoffen aanwezig zijn in uw bloed, wordt aangetoond dat u hiv hebt. Ook als u onveilig seksueel contact heeft gehad of hierna lichamelijke klachten hebt, wordt het doen van een hiv-test aangeraden. Dergelijke lichamelijke klachten lijken vaak op griep, zoals opgezette lymfeklieren, keelpijn, huiduitslag, misselijkheid en diarree. Ook als u zwanger bent krijgt u een hiv-test aangeboden. 

Wat zijn de behandelingen?  

Helaas is er nog geen medicijn gevonden waarmee het hiv-virus gedood kan worden. Gelukkig kan aids wel voorkomen worden als u goed behandeld wordt. Deze behandelingsmethodes zijn de afgelopen jaren sterk verbeterd en bij de meeste mensen kan door een langdurige en intensieve behandeling met medicijnen het bloed virusvrij gemaakt worden. Als deze medicijnen goed werken, bent u gezond en niet meer besmettelijk.

De behandeling bestaat uit een combinatie van minimaal drie hiv-remmende medicijnen die men dagelijks moet innemen. Deze medicijnen voorkomen dat het virus zich vermenigvuldigt in het lichaam. Deze vermenigvuldiging verloopt in meerdere stappen die steeds herhaald worden. De hiv-remmers kunnen stappen blokkeren zodat de vermenigvuldiging niet meer kan plaatsvinden. De belangrijkste soorten hiv-remmers zijn als volgt: 

  • Reversetranscriptaseremmers (RTI); 
  • Proteaseremmers (PI); 
  • Integraseremmers (INSTI); 
  • Entree- of fusieremmers; 
  • Eén-pil-regimes; 
  • Nucleoside/nucleotide reverse transcriptaseremmer (NRTI). 

Iedere soort hiv-remmer richt zich op een ander onderdeel van de vermeningvuldigingscyclus van het virus. Twee NRTI’s worden ook wel de ‘backbone’ genoemd: dit is vaak de basis van de behandeling. Naast de backbone moet een pil uit een andere klasse gebruikt worden. Een aantal veel gebruikte combinaties van hiv-remmers is nu beschikbaar in een zogenaamd 'combinatiepreparaat': meerdere werkzame stoffen samengebracht in één pil.

Er wordt op het moment tevens veel onderzoek gedaan naar injecties. In plaats van het slikken van pillen krijgt men dan om de vier of acht weken een injectie die net zo effectief is als een pil. Gezien er bijna altijd een combinatie van drie middelen gebruikt moet worden, zijn hiv-remmers dure geneesmiddelen. 

De effectiviteit van hiv-medicatie wordt bepaald door het meten van de ‘viral load’ in het bloed. Dit betekent het aantal hiv-deeltjes per millimeter bloed. Als deze onmeetbaar is en blijft, betekent dit dat de medicatie goed werkt en dat men niet meer besmettelijk is. Als de viral load echter later alsnog detecteerbaar wordt, dan kan het zijn dan de medicatie niet goed werkt. Er moet dan op zoek gegaan worden naar een andere combinatie van medicijnen.  

Bijkomende risico’s en bijwerkingen 

De meeste bijwerkingen van hiv-remmers zijn: diarree, misselijkheid, somberheid, minder zin in seks en een hoog cholesterol. Als men hier te veel last van heeft, kan er overgestapt worden naar andere medicatie. Hiv-positieve mensen hebben mogelijk een hoger risico op hart- en vaatziekten. 

Als men de medicatie niet trouw inneemt (ook wel ‘therapietrouw’ genoemd), kan het in uitzonderlijke gevallen voorkomen dat het virus dat men heeft, resistent is voor één of meerdere soorten hiv-medicatie. Als de hoeveelheid hiv-remmers in het bloed te laag wordt, kan hiv zich namelijk aanpassen aan de medicatie zodat het virus resistent wordt. Sommige hiv-remmers werken dan niet meer. Therapietrouw zijn houdt in dat u: 

Geen dosis vergeet; 

  • Alle pillen per keer inneemt; 
  • De pillen volgens de voedselregels inneemt (op nuchtere maag of met eten); 
  • De pillen dagelijks inneemt; 
  • De pillen op een vaste tijd inneemt. 

Als u moeite heeft om therapietrouw te zijn, dan kunt u bijvoorbeeld een schema opstellen. Noteer hierop wanneer u welke pillen moet innemen en op welke manier. Als u een pil vergeten bent in te nemen, neem deze dan zo snel als mogelijk in. Vervolgens gaat u weer verder met uw gewone schema. Hiv-remmers hoeft u niet op de minuut nauwkeurig in te nemen. Bij pillen die u één keer per dag inneemt, beschikt u over een marge van vier uur. Bij tweemaal daagse pillen is die marge twee uur. Als u niet meer weet of u pillen hebt ingenomen, dan is het verstandig om deze alsnog in te nemen. Maar neem geen dubbele dosis als u vlak daarna een volgende dosis in moet nemen. 

Het onderzoek naar hiv-remmers gaat nog steeds door, zowel naar nieuwe hiv-remmers als de effectiviteit van combinaties. Hierdoor worden de behandelmogelijkheden en -kwaliteit steeds beter. 

Hoe kunt u hiv voorkomen? 

Aangezien hiv een soa is, kan besmetting voorkomen worden door veilig te vrijen. Test uzelf daarnaast regelmatig op hiv en andere soa’s. Zorg er tevens voor dat u schone naalden gebruikt bij het inspuiten van drugs. Tot slot is het mogelijk om de PrEP-pil te gebruiken. Dit is een pil waarmee u kunt voorkomen dat u hiv oploopt. PrEP is bedoeld voor mensen die een hoger risico lopen op hiv, zoals mannen die seks hebben met andere mannen. Als u PrEP op de juiste manier gebruikt, werkt het net zo goed als een condoom tegen een hiv-infectie. 

Bronvermelding: 

Aidsfonds. (2019). Over hiv en aids [website].  Geraadpleegd van https://aidsfonds.nl/over-hiv-aids/ 

Nederlands Huisartsen Genootschap (2018, 6 november). Ik heb hiv [website].  Geraadpleegd van https://www.thuisarts.nl/hiv/ik-heb-hiv#hoe-wordt-een-hiv-besmetting-aangetoond 

Radboud UMC. (2019). Wat is hiv? [website]. Geraadpleegd van https://www.radboudumc.nl/patientenzorg/aandoeningen/hiv/wat-is-hiv 

Beoordeeld door:

Drs. Arco Verhoog, Apotheker
Registratienummer: BIG: 19065378617

Drs. Arco Verhoog studeerde farmacie aan de RUG (Groningen). Hij was van 2005 tot 2008 werkzaam als apotheker in Nederland en op Sint Maarten. Arco Verhoog is sinds 2008 werkzaam als beherend apotheker op Curaçao.

Toon meer

Hoe werkt Dokteronline.com?

1

Informatie gezondheid(s)(klachten)

2

Vraag een online consult aan bij een arts voor € 29,-

3

Een arts beoordeelt uw medische vragenlijst

4

Tijdens uw aanvraag kunt u kiezen voor 'gemak' of uw recept per post ontvangen.

Kies voor gemak

4

Tijdens het consult kunt u er tevens voor kiezen om het recept door te laten sturen naar Blueclinic. Blueclinic heeft toegang tot verschillende apotheken in Europa welke uw recept in ontvangst kunnen nemen en u het receptplichtige product kunnen verkopen en thuis bij u af kunnen leveren.
Bezoek de website van Blueclinic voor de actuele prijzen.