Hoge Bloeddruk

Ons lichaam heeft zuurstof en voedingsstoffen nodig. Ons hart zorgt hiervoor, het pompt zuurstofrijk bloed in de slagaders om de spieren en de organen van zuurstof en voedingsstoffen te voorzien. Het pompt zo’n 5 liter bloed per minuut rond. Dat doet het door zich samen te trekken en te ontspannen. Bij het rondpompen van het bloed ontstaat er druk in de bloedvaten en op de wand, deze druk noemen we bloeddruk (“[Wat is bloeddruk]. “z.j.). Een te hoge bloeddruk is geen ziekte op zich, maar moet wel behandeld worden, want een bloeddruk die te lange tijd hoog is kan (grote) gevolgen hebben voor de gezondheid en leiden tot hart- en vaatziekten.

Wat is hoge bloeddruk?

Een hoge bloeddruk is wanneer het bloed dat in ons lichaam wordt rondgepompt te hard tegen de wanden van de bloedvaten drukt. Deze druk kan gemeten worden met een bloeddrukmeter. Deze meet twee waarden, de bovendruk en de onderdruk, die uitgedrukt worden in mmHg (millimeter kwik). De bovendruk druk of systolische druk is de druk op de vaatwand wanneer het hart samentrekt en met kracht het bloed in de slagaderen pompt. De onderdruk of diastolische druk is de druk wanneer het hart zich ontspant, waardoor de druk in de aders daalt. Er is sprake van een hoge bloeddruk als de bloeddruk waarde boven een bepaalde grenswaarde komt. Wanneer de bovendruk boven 140 mmHg uitkomt, spreken we van te hoge bloeddruk of hypertensie. Bij een thuismeting in rust is dat 135 mmHg. Wanneer de onderwaarde boven 90 mmHg komt spreken we ook van hypertensie, vaak is dan ook de bovenwaarde te hoog. De bloeddruk moet op meerdere dagen en over een langere tijd verhoogd zijn voordat we van hoge bloeddruk of hypertensie spreken. De eerder genoemde waarden gelden voor mensen jonger dan 80 jaar. Bij mensen van 80 jaar en ouder spreken we van een hoge bloeddruk bij een bovendruk van 150 mmHG of 160 mmHG meerdere keren in rust gemeten.

Wat zijn de oorzaken van hoge bloeddruk

De oorzaak van hoge bloeddruk is bij 90- 95% van de mensen niet bekend, dit noemen we een primaire hypertensie. Mogelijk spelen erfelijke factoren een rol, omdat hoge bloeddruk veel in de familie voorkomt. Wanneer er wel een oorzaak gevonden kan worden spreken we van  secundaire hoge bloeddruk. Mogelijke oorzaken van secundaire hoge bloeddruk zijn:

  • Leefgewoonten ongezond en/of teveel eten, alcoholgebruik, roken, overgewicht, stress, weinig lichaamsbeweging;
  • Overmatige consumptie van drop of zoethoutthee;
  • Nierziektes of ziektes van de urinewegen;
  • Afwijkingen aan de slagaders van de nieren;
  • Vernauwing van de grote lichaamsslagader;
  • Diabetes (suikerziekte);
  • Bijnierziekten waarbij teveel van bepaalde hormonen wordt aangemaakt;
  • Leeftijd;
  • Slaapapnoesyndroom (OSAS);
  • Menopauze in samenhang met gewichtstoename.
     

Welke vormen van hoge bloeddruk zijn er

Er zin verschillende soorten hoge bloeddruk. Zoals:

  •  De primaire hoge bloeddruk, deze komt bij 90-95% van de mensen met hoge bloeddruk voor. Hierbij is de oorzaak niet bekend. Wellicht is er sprake van erfelijke factoren. In de familie zien we dan dat er veel hoge bloeddruk voorkomt.  
  • De secundaire hoge bloeddruk, waarbij de oorzaak aangetoond kan worden.
  • De hypertensieve crisis, hiervan is sprake wanneer de bloeddruk ernstig verhoogd is, hoger dan 200 over 120 mmHg. Dit is een acute situatie, er kan namelijk acute schade aan de organen ontstaan.
  • De zwangerschapshypertensie. De bloeddruk moet tijdens de zwangerschap daarom regelmatig gecontroleerd worden, want een te hoge bloeddruk is een gezondheidsrisico voor zowel de moeder als het ongeboren kind.

Hoe kunt u hoge bloeddruk herkennen?

Een hoge bloeddruk is moeilijk te herkennen, want u merkt er (meestal) niets van. Er kunnen zich klachten voordoen, maar ze worden vaak niet herkend.

Mogelijke klachten zijn:

  • pijn op de borst
  • hoofdpijn
  • vermoeidheid
  • neusbloedingen
  • verandering in zicht

Bij de hypertensieve bloeddruk zijn er vaak wel duidelijke klachten, deze zijn:

  • wazig zien
  • ernstige hoofdpijn
  • misselijkheid en/of braken
  • verwardheid
  • kortademigheid
  • rode of bruine urine
  • kortademigheid
  • pijn op de borst

Kan ik zelf iets doen tegen hoge bloeddruk?

Je kunt zelf iets doen tegen hoge bloeddruk. Allereerst, leef gezond. Hier volgen adviezen voor een gezonde leefstijl:

  • het tegengaan van overgewicht;
  • stoppen met  roken;
  • Gezonde en gevarieerde voeding, voldoende fruit en groente, weinig zout (drop, zoethoutthee);
  • matig alcoholgebruik;
  • voldoende bewegen, minstens een half uur per dag;
  • leren omgaan met spanningen, stress.

Ondanks dat u al deze adviezen hebt opgevolgd, kan de bloeddruk toch hoog blijven en kan de arts medicijnen voorschrijven om de bloeddruk te verlagen.

Belangrijk om te onthouden, is dat bloeddrukverlagende medicijnen niet in de plaats van de gezonde leefstijl komen, maar dat ze aanvullend zijn op de leefstijladviezen.

Wat zijn de behandelingen?

Medicijnen

Er zijn verschillende soorten medicijnen om een te hoge bloeddruk te behandelen. De keuze voor een bepaald medicijn is afhankelijk om welke hypertensie het gaat, (primaire- of secundaire hypertensie). De dokter neemt alle gegevens mee in zijn afweging voor de keuze van een medicijn of een combinatie van medicijnen.

Dat gebeurt op grond van:

  • de hoogte van de bloeddruk;
  • leeftijd;
  • gewicht;
  • geslacht;
  • ras;
  • bijkomende aandoeningen (bijvoorbeeld diabetes, hartaandoeningen, nierschade);
  • andere geneesmiddelen die gebruikt worden;
  • bijwerkingen.

Wanneer de bloeddruk een jaar goed onder controle is, kan eventueel geprobeerd worden om de medicijninname af te bouwen. Doet u dit echter nooit zonder overleg met de arts.

Medicijnen werken allemaal op een andere manier in op de verschillende regelsystemen.

Ze zijn als volgt in te delen:

Vochtafdrijvende middelen/Plasmiddelen of diuretica

Door plasmiddelen scheiden de nieren meer zout uit dat vocht met zich meetrekt en via de urine wordt afgevoerd. Hierdoor blijft er minder vocht achter in de bloedbaan, waardoor de bloeddruk daalt.

Deze zijn weer onder te verdelen in:

  • Zwakwerkende plasmiddelen, ze worden vaak voorgeschreven bij hoge bloeddruk.
  • Sterkwerkende plasmiddelen, hebben een snelle en krachtige werking. Ze worden voorgeschreven wanneer het lichaam plotseling veel vocht vasthoudt. Is het vocht afgevoerd dan zijn deze sterke medicijnen niet meer nodig. U krijgt ze vaak maar voor een korte periode voorgeschreven.

Bijwerkingen van plasmiddelen:

  • spierpijn of spierzwakte in bovenbenen en bovenarmen;
  • (ernstige) vermoeidheid;
  • hartkloppingen;
  • heftige buikklachten.

Indien u bijwerkingen heeft wanneer u een medicijn uit deze groep gebruikt, raadpleeg dan altijd een arts. Bij een kaliumtekort zal de arts kaliumsparende medicijnen kunnen voorschrijven.

  • Kaliumsparende plasmiddelen, worden voorgeschreven bij een te laag kalium. Vaak worden ze in combinatie met een andere bloeddrukverlager voorgeschreven omdat ze geen sterke werking hebben. ook kunnen ze voorgeschreven worden om de pompkracht van het hart te verbeteren bij hartfalen.

 

Bètablokkers

Bètablokkers vertragen de hartslag zodat het hart rustiger gaat pompen en ze verwijden de bloedvaten. Hierdoor daalt de bloeddruk. Heb je astma of COPD (chronische longziekte) dan zijn bètablokkers minder geschikt, ze kunnen namelijk een astma-aanval veroorzaken.

Bijwerkingen van Bètablokkers:

  • duizeligheid
  • maagdarmklachten (misselijkheid, braken, diarree of verstopping);
  • transpireren
  • koude handen en voeten
  • vermoeidheid

Veel van de  bijwerkingen zie je vaak aan het begin van de behandeling, het lichaam moet nog wennen aan de lagere hartslag en bloeddruk.

Ook kan er een overgevoeligheid zijn voor bètablokkers. Dit uit zich in o.a. huiduitslag, jeuk en galbulten. De overgevoeligheid kan in lichte mate optreden maar ook in ernstige mate met benauwdheid en opgezwollen gezicht. Ga dan onmiddellijk naar een arts.

Bètablokkers kunnen invloed hebben op uw sportprestaties. Overleg met een arts welke sporten u beter niet kunt beoefenen. Vraag om advies wanneer u intensief wilt sporten.

RAS-remmers

ACE-remmers en Angiotensine-II-Blokkers (“[ACE-remmers].” z.j.). Ras-remmers verwijden de bloedvaten zodat het bloed beter doorstromen, waardoor de bloeddruk omlaag gaat. Ook hebben ze  invloed op de uitscheiding van natrium met de urine. Dit helpt ook de bloeddruk omlaag te brengen.

Bijwerkingen van RAS-remmers:

  • lage bloeddruk bij het staan;
  • afname van de nierfunctie;
  • toename van het kalium in het bloed;
  • prikkelhoest (prikkelhoest dempende medicijnen helpen niet);
  • allergische huidreacties, jeuk, vlekjes;
  • smaakstoornis;
  • angio-oedeem, zeldzaam, maar zeer ernstig, (treedt meestal aan het begin van de behandeling op), zwelling van gezicht, lippen en tong. Heeft u dit ooit gehad, dan mag u geen RAS-remmers gebruiken.

Calciumblokker

Calciumblokkers verlagen de spanning in de spiertjes rond de bloedvaten, waardoor de bloedvaten ontspannen en wijder worden. Hierdoor kan het bloed beter doorstromen waardoor de bloeddruk omlaag gaat. Calciumblokkers worden alleen voorgeschreven als andere bloeddrukverlagende middelen niet voldoende werken of niet kunnen worden gebruikt.

Bijwerkingen van calciumblokkers:

  • hoofdpijn;
  • blozen;
  • opgezwollen voeten en enkels;
  • hartfalen of verergering ervan;
  • duizeligheid of licht gevoel in het hoofd;
  • maag- en darmklachten

Alfablokkers

Alfablokkers maken de bloedvaten wijder, het bloed kan beter doorstromen en de bloeddruk gaat omlaag. Ze worden vaak in  combinatie met andere bloeddrukverlagende middelen gebruikt. Alfablokkers zijn geen eerste-keuzegeneesmiddelen vanwege bijwerkingen als duizeligheid. Ze worden alleen voorgeschreven als andere middelen tegen hoge bloeddruk onvoldoende werken of als u deze niet mag gebruiken. Alfablokkers worden vaak in combinatie met andere bloeddrukverlagende middelen gebruikt.

Bijwerkingen van Alfablokkers (vooral in de eerste weken):

  • zwakte
  • ejaculatiestoornissen
  • hoofdpijn
  • duizeligheid
  • gewichtstoename
  • duizeligheid
  • lichte sufheid
  • te lage bloeddruk bij staan
  • ontsteking van het neusslijmvlies

Een positieve bijwerking is dat alfablokkers het LDL (bekend als het slechte cholesterol) kan verlagen.

Ketanserine

Ketanserine maakt de bloedvaten wijder. Het bloed kan beter door de vaten stromen en de bloeddruk gaat omlaag. Ketanserine wordt alleen voorgeschreven als andere middelen tegen hoge bloeddruk onvoldoende werken of als u deze niet mag gebruiken. Ketanserine kan in combinatie met andere middelen worden voorgeschreven.
Bijwerkingen van ketanserine:

  • duizeligheid (vaak)
  • hoofdpijn
  • verminderd bewustzijn
  • slaapstoornis, slaperigheid, vermoeidheid
  • oogaandoeningen
  • maag-darmstoornissen, buikpijn.
  • droge slijmvliezen, droge mond
  • gewichtstoename
  • lusteloosheid
  • concentratieverlies
  • afname calcium- en cholesterolspiegel, toename creatininespiegel

Vaatverwijders of vasodilatoren

Vaatverwijders zorgen voor het verwijden van de bloedvaten., doordat ze een directe ontspannende werking op de vaatwand hebben. Het bloed kan beter doorstromen en de bloeddruk gaat omlaag. Ze worden altijd in combinatie met plasmiddelen en bètablokkers voorgeschreven, om zo bepaalde bijwerkingen van vaatverwijders af te zwakken.

Bijwerkingen van vaatverwijders:

  • licht in het hoofd
  • duizelig
  • hoofdpijn
  • blozen
  • hooikoorts
  • griep
  • astma

Centraalwerkende bloeddrukverlagende middelen

Een hoge bloeddruk kan ontstaan doordat de hersenen de bloedvaten een signaal geven om te vernauwen. Te nauwe bloedvaten geven een hoge bloeddruk. Centraalwerkende bloeddrukverlagende middelen verhinderen dit signaal, waardoor de bloeddrukverhoging niet optreedt.

Methyldopa is ook een centraalwerkend bloeddrukverlagend middel en wordt meestal alleen voorgeschreven aan zwangere vrouwen met een hoge bloeddruk, omdat is bewezen dat dit middel veilig is voor het ongeboren kind.

Bijwerkingen van centraalwerkende bloeddrukverlagende middelen:

  • suf, slaperig en duizelig

Rijd de eerste paar dagen geen auto. Na een paar dagen is het meestal over en kunt u weer autorijden.

  • misselijkheid
  • diarree
  • rugpijn
  • slaapproblemen en depressiviteit

Aliskiren

Aliskiren vermindert de werking van renine. Deze lichaamseigen stof kan bloedvaten laten vernauwen en de bloeddruk laten stijgen. Door de werking van renine te remmen, vernauwen de bloedvaten niet en kan het bloed beter doorstromen. Hierdoor daalt de bloeddruk.

Bijwerkingen van Aliskiren zijn onder andere:

  • hoofdpijn
  • verkoudheidachtige verschijnselen
  • diarree
  • zelden- acute zwelling van weefsels (gelaat en keel)

Het middel wordt ontraden bij zwangerschap en borstvoeding.

Leefstijl veranderingen

Verandering van leefstijl is vaak onmisbaar bij een te hoge bloeddruk zo nodig in combinatie met bloeddrukverlagende medicijnen.

Stop met roken, er is een duidelijk verband tussen roken en hoge bloeddruk. Ga u overgewicht te lijf. Eet gezond en gevarieerd. Een vezelrijke voeding. Gebruik meervoudig verzadigde vetten. Eet 150 tot 200 gram groente per dag en 2 stuks fruit. Minimaliseer het gebruik van suiker (frisdranken, snoep, koekjes enz.). Eet twee keer per week vette vis zoals zalm, tonijn, haring, sardines, makreel en forel. Matig met zout in het eten maar ook drop en zoethoutthee. Neem niet teveel alcohol, mannen hooguit 2 glazen en vrouwen hooguit 1 glas per dag. Beweeg voldoende, bijvoorbeeld een half uur wandelen, fietsen, tuinieren… Neem voldoende slaap. Bestrijd stress

Bijkomende risico’s en bijwerkingen

Een onbehandelde hoge bloeddruk heeft een aantal risico’s. Zoals schade aan de slagaders, het hart, de hersenen, de nieren, en aan de ogen. Er kan seksuele disfunctie ontstaan. Bij mannen in de vorm van een erectiele disfunctie. Bij vrouwen in de vorm van afname in seksuele verlangen of opwinding. Dit kan leiden tot relatieproblemen.

Er kan sprake zijn van vermoeidheid, slechte nachtrust en een slechte conditie. In feite is er bij hoge bloeddruk sprake van een vicieuze cirkel. Want een te hoge bloeddruk kan de aderen vernauwen, waardoor het hart harder moet pompen, dat geeft een nog hogere bloeddruk, waardoor de vaten beschadigen en hart- en vaatziekten tot gevolg kan hebben, wat weer een hoge bloeddruk geeft.

Hoe kunt u hoge bloeddruk voorkomen?

Een hoge bloeddruk kunt u niet altijd voorkomen. Maar een gezonde leefstijl (“[Gezond leven],” z.j.) is essentieel bij het voorkomen van hoge bloeddruk. Dit betekent gezond eten, voldoende slaap, voldoende beweging en ontspanning.
     
Bronnen

[Wat is bloeddruk]. (z.j.). Geraadpleegd op 2018/21/12 op https://www.hartstichting.nl/risicofactoren/gids-bloeddruk      

[Wat is hoge bloeddruk]. (z.j.). Geraadpleegd op 2018/21/12 op  https://www.thuisarts.nl/hoge-bloeddruk/wat-is-hoge-bloeddruk      

[Medicijnen tegen hoge bloeddruk]. (z.j.). Geraadpleegd op 2018/21/12 op   https://www.thuisarts.nl/hoge-bloeddruk/medicijnen-tegen-hoge-bloeddruk      

[Medicijn op maat/bloeddrukverlagende medicijnen]. (z.j.). Geraadpleegd op 2018/21/12 op   http://www.medicijnen-op-maat.nl/bloedsomloop/hoge-bloeddruk.htm      

[Hoge bloeddruk en nierschade]. (z.j.). Geraadpleegd op 2018/21/12 op  https://www.nierstichting.nl/over-nieren/oorzaken-nierschade/hoge-bloeddruk/?gclid=Cj0KCQiAgf3gBRDtARIsABgdL3kUhELdBGRohZeE6S-mCmlMlysiWz1Ez0p8ljgdiZnqKsZLC18__lwaAqdGEALw_wcB

[Gezond leven]. (z.j.). Geraadpleegd op 2018/21/12 op https://www.hartstichting.nl/gezond-leven?gclid=Cj0KCQiAgf3gBRDtARIsABgdL3kSM9pnocpR9pH5ZFS5k52OH4IX7dE4lsBLcSO5k1cjpPfU-H4q5toaAhsjEALw_wcB

[Bètablokkers]. (z.j.). Geraadpleegd op 2018/21/12 op https://www.farmacotherapeutischkompas.nl/bladeren/groepsteksten/betablokkers__systemisch

[ACE-remmers]. (z.j.). Geraadpleegd op 2018/21/12 op https://www.farmacotherapeutischkompas.nl/bladeren/groepsteksten/ace_remmers

[Calciumblokker]. (z.j.). Geraadpleegd op 2018/21/12 op https://www.hartstichting.nl/hart-en-vaatziekten/behandelingen/medicijnen/calciumblokkers?gclid=CjwKCAiAx4fhBRB6EiwA3cV4KuuAIoz8RyUvg1OgeG9_QRSSV5yEGUPJqpevq-3ljdmwg51RKYT5yxoCLg4QAvD_BwE

[Alfablokker].(z.j.). Geraadpleegd op 2018/21/12 op https://www.farmacotherapeutischkompas.nl/bladeren/groepsteksten/alfablokkers

[Ketanserine]. (z.j.). Geraadpleegd op 2018/21/12 op https://www.farmacotherapeutischkompas.nl/bladeren/preparaatteksten/k/ketanserine

[Vaatverwijdende-middelen]. (z.j.). Geraadpleegd op 2018/21/12 op https://consumed.nl/medicijnen/groepen/vaatverwijdende-middelen-vasodilatantia

[Methyldopa]. (z.j.). Geraadpleegd op 2018/21/12 op https://www.farmacotherapeutischkompas.nl/bladeren/preparaatteksten/m/methyldopa

[Aliskiren]. (z.j.). Geraadpleegd op 2018/21/12 op https://www.farmacotherapeutischkompas.nl/bladeren/preparaatteksten/a/aliskiren

Toon meer

Consult

Drogisterijproducten