Vaginale klachten

Candida Albicans is de meest voorkomende oorzaak van vaginale klachten. Het is een schimmel die bij iedereen van nature voorkomt. Normaal gesproken wordt deze schimmel uitstekend onder controle gehouden door de ‘goede’ bacteriën, maar om verschillende redenen komt het voor dat het evenwicht verstoord wordt en de schimmels toch kans zien uit te groeien. Er is in de wetenschap nog geen duidelijkheid waardoor dit gebeurt, maar het komt in elk geval niet door besmetting. Zo’n 75% van de vrouwen krijgt op enig moment in haar leven te maken met een candida-infectie. Dit is geen SOA, het is ook niet overdraagbaar, maar een gevolg van verminderde weerstand, waardoor de reeds aanwezige schimmel de kans krijgt om zich te ontwikkelen. Andere oorzaken van vaginale klachten kunnen zijn: bacteriële vaginose en vaginale droogheid. Ook zijn er een aantal seksueel overdraagbare aandoeningen, zoals trichomoniasis, chlamydia en Gonorroe. In dit artikel bespreken we candida en bacteriële vaginose.

Candida

Candida is de kortere benaming voor de aandoening candidiasis.Deze aandoening wordt veroorzaakt door de gist candida albicans, die verandert in een schimmelvorm. Daarom wordt candida ook wel schimmelinfectie genoemd.Candida albicans komt het meest voor in de vagina en/of darmen, maar kan ook voorkomen in de mond en/of keel, op de penis en gewoon op de huid. Als, bijvoorbeeld door gebruik van antibiotica, een ongezond voedingspatroon, stress of een verzwakt immuunsysteem de flora uit balans raakt en het aantal ‘goede bacteriën’ sterk is verminderd, dan kan het gebeuren dat de gist candida uitgroeit tot een schimmelinfectie, met alle nare gevolgen van dien.Door een candida-infectie kunt u allerlei aanvullende gezondheidsklachten krijgen, zoals vermoeidheid, slapeloosheid, opgeblazen buik en gewichtstoename.Bij meer dan drie infecties per jaar, ten minste éénmaal bevestigd door onderzoek, wordt gesproken van een recidiverende candida-infectie.

Bacteriële vaginose

Bacteriële vaginose kan, net als candida, ontstaan als de flora in de vagina uit balans is, door een stijgende pH-waarde. Een verschil met candida is dat daarbij de verhouding tussen de verschillende bacteriën meer van belang lijkt dan welke bacteriën worden gevonden. Dit veroorzaakt een afscheiding met een onaangename geur. Zowel candida als bacteriële vaginose kunnen spontaan verdwijnen, of u kunt een behandeling doen. Het is niet opvallend als de klachten na verloop van tijd terugkeren.
 

Wat zijn de oorzaken van candida en bacteriële vaginose?

Voor beide infecties geldt dat de verstoring in de zuurtegraad de weg vrij maakt voor een infectie. Hieronder gaan we daar iets verder op in:

  • Een suiker- en koolhydraatrijk voedingspatroon: een gist, zoals candida, heeft suikers nodig om zich voort te kunnen planten.
  • Medicijngebruik: antibiotica is een bekende veroorzaker van candida. Daarmee worden alle bacteriën gedood, dus ook de goede. Daardoor kan de candida zich tot een schimmel ontplooien. Van anticonceptiepillen en corticosteroïden is ook bekend dat ze schimmelgroei kunnen bevorderen.
  • Een verzwakt immuunsysteem: als gevolg van een griep of andere ziekte kan het aantal ‘goede’ bacteriën sterk verminderd zijn, waardoor de balans verstoord is en er meer kans is op schimmelinfecties.
  • Omgevingsfactoren: het is niet altijd te voorkomen dat we in aanraking komen met zogenaamde toxische stoffen. Denk daarbij aan luchtvervuiling zoals fijnstof, maar ook verdelgingsmiddelen en de uitstoot van intensieve veehouderij. Het kan ook zijn dat u blootgesteld wordt aan zware metalen, door uw werk of in uw leefomgeving. Dit soort factoren veroorzaken een disbalans in de zuurtegraad (pH-waarde) van het lichaam. De pH-waarde van de vagina ligt gewoonlijk tussen de 3,8 en 4,5. Dit kan variëren door hormoonschommelingen tijdens de menstruatie of de overgang. Als die pH-waarde verstoord wordt, dan kunnen gisten en schimmels vrij spel krijgen en kan candida of bacteriële vaginose ontstaan.
  • Gebruik van geparfumeerde of ongeparfumeerde zepen kunnen ook de balans verstoren, waardoor candida zich kan ontwikkelen. De vagina kan zichzelf uitstekend schoon houden. Hierdoor is het voldoende om de uitwendige geslachtsdelen (schaamlippen bijvoorbeeld) met warm water te reinigen, en is zeep onnodig, en zelfs schadelijk voor de beschermende pH-waarde van uw vagina.
  • Van vrouwen met diabetes is ook bekend dat ze gevoeliger zijn voor vaginale schimmels zoals candida.

Vaak is er echter van geen van deze omstandigheden sprake. De wetenschap is er nog niet volledig achter hoe vaginale schimmels zoals candida ontstaan. In elk geval is er geen bewijs gevonden dat het dragen van strakke kleding, inlegkruisjes of tampons de kans op schimmelinfecties vergroten.

Welke vormen van vaginale aandoeningen zijn er?

Vaginale aandoeningen zijn globaal in drie groepen te verdelen, over de eerste groep gaat dit artikel:

  • Er zijn de van nature rond de vagina levende gisten en bacteriën, die bij een disbalans door bijvoorbeeld een verminderde weerstand kunnen uitgroeien tot schimmelinfecties zoals candida en bacteriële vaginose.
  • Daarnaast kan er sprake zijn van vaginale droogheid.
  • Tenslotte zijn er een aantal seksueel overdraagbare aandoeningen, zoals trichomoniasis, chlamydia en Gonorroe.

 

Hoe kunt u candida en bacteriële vaginose herkennen?

Candida is meestal goed te herkennen aan de volgende klachten:

  • Jeuk, branderig gevoel
  • Een geurloze witte, brokkelig- yoghurtachtige afscheiding
  • Als het slijmvlies van de vagina geïrriteerd en rood
  • De afwezigheid van andere klachten, zoals buikpijn of een bloederige afscheiding

Bij bacteriële vaginose komen de meeste klachten overeen, maar heeft u sterk ruikende afscheiding die grijswit van kleur is, geen pijn en er zijn geen ontstekingsverschijnselen.

Kan ik zelf iets doen tegen candida en bacteriële vaginose?

Het is mogelijk om de kans op een vaginale schimmel te verkleinen. Normaal gesproken, bij een gezonde flora, zullen de gisten / schimmels in toom gehouden worden door de goede bacteriën. Hier kunt u ook uw steentje aan bijdragen met de volgende tips:

  • Hoewel candida en bacteriële vaginose niet veroorzaakt worden door synthetische stoffen, strakke broeken en inlegkruisjes, zorgen deze stoffen wél voor een broeierige, vochtige en warme omgeving. En daar houden deze schimmels van.
  • Wassen met schoon water is over het algemeen voldoende voor de schaamstreek.
  • Tenslotte is het verstandig om u altijd van voor naar achteren af te vegen na toiletgang. Het kan anders gebeuren dat u per ongeluk bacteriën uit de darm in de vagina brengt, met wederom een verstoring als gevolg.

 

Wat zijn de behandelingen?

Bij het overwegen van preventieve therapie adviseert het Farmacotherapeutisch Kompas de volgende drie behandelingen:

  • 'On demand' -behandeling. Hierbij worden de volgende middelen geadviseerd; miconazol vaginale capsule, éénmalig (voorkeur), of fluconazol (oraal), éénmalig.Hierbij kan een voorraad van drie behandelingen meegegeven worden voor gebruik indien nodig.
  • Preventief vaginaal. Hiervoor wordt geadviseerd om een miconazol vaginale capsule, éénmalig, voor te schrijven, in te brengen op dag 5 van de menstruatie, gedurende 3–6 maanden. Bij onvoldoende werkzaamheid kan dit tot 1×/week gegeven worden.
  • Preventief oraal. Hierbij wordt fluconazol (oraal), éénmalig voorgeschreven. Op dag 5 van de menstruatie in te nemen, gedurende 3–6 maanden. Bij onvoldoende werkzaamheid tot 1×/week.

 

Medicijnen

Candida is zowel lokaal als systematisch te behandelen. Hierbij heeft lokaal de voorkeur omdat het middel niet of minder door het lichaam wordt opgenomen en daardoor minder bijwerkingen kan geven.

Bij een vaginale (lokale) behandeling brengt u een pil of capsule in de vagina in:

  • Miconazol éénmalig
  • Clotrimazol éénmalig of drie dagen
  • Butoconazol drie dagen

Een systematische behandeling vindt plaats in de vorm van een oraal in te nemen pil, gewoonlijk fluconazol. Dit kan eventueel bij uitwendige jeuk worden ondersteund met een crème met miconazol of clotrimazol.

Alternatieve behandelingen

Met medicijnen worden de symptomen bestreden, waardoor de klachten verdwijnen. Maar zolang u de oorzaak niet aanpakt, is de kans groot dat de schimmelinfecties een terugkerend ongemak blijven.

Candida heeft suikers, schimmels en gisten nodig om te kunnen groeien. Een verandering van uw voedingspatroon is daarom ook een heel effectieve methode om blijvend van vaginale schimmelinfecties af te komen.

U kunt uw voedingspatroon in stappen aanpassen, of cold-turkey in één keer overstappen.

  • 1e stap: stop met suikers. Gisten en schimmels leven op suikers, dus het wegnemen van de voedingsbodem is een no-brainer. Let in de supermarkt op de ingrediënten, u zult verrast zijn hoe vaak er zogenaamde ‘verborgen’ suikers in de producten zitten.
  • 2e stap: Een stap verder is om de kant-en-klare verpakkingen helemaal uit te bannen. Omdat u nu regelmatig de ingrediëntenlijsten gelezen heeft, bent u er waarschijnlijk ook al achter gekomen dat pakjes, zakjes en kant-en-klare verpakkingen toch al afvielen door alle suikers en toevoegingen, dus dit is een kleine vervolgstap. Een bonus is dat u, door vers te koken, nog veel meer gezonde ingrediënten binnenkrijgt. U zult al snel merken dat u veel meer energie krijgt!
  • 3e stap: Nu wordt het tijd om ook de schimmels en gisten te vermijden. Dit is nodig om van de vaginale schimmels af te komen, dus na verloop van tijd kunt u de champignons weer gewoon terug brengen in uw voedingspatroon.

 

Leefstijl veranderingen

Naast uw voeding kunt u ook denken aan het wegnemen van andere oorzaken. Disbalans in uw vagina en/of darmen kan ook veroorzaakt worden door overmatig stress en een verzwakt immuunsysteem. Het is daarom bij terugkerende vaginale schimmelinfecties verstandig om naar uw leefstijl te kijken en deze waar mogelijk aan te passen.

Mogelijkheden zijn:

  • Yoga en meditatie. Elke ochtend een yoga-sessie, of even tien minuutjes mediteren tijdens een pauze op het werk, zorgt voor een goede daling van uw stressniveau.
  • Dagelijks sporten of een flinke wandeling. Tijdens een sportsessie of een wandeling in de natuur kunt u uw gedachten de vrije loop laten, waardoor uw hoofd als het ware even doorwaait. Bovendien is lichaamsbeweging altijd goed voor u.
  • Zorg voor een goede nachtrust. Een uitgeruste geest en een uitgerust lichaam zijn veel beter in staat om stress onder controle te houden en het immuunsysteem intact te houden.

 

Bronnen

Zorginstituut Nederland (z.j.) Vulvovaginale candidiasis, geraadpleegd op 4 mei 2019, op https://www.farmacotherapeutischkompas.nl/bladeren/indicatieteksten/vulvovaginale_candidiasis

Burg, Yvonne van de (z.j.), Candida; onzichtbare bron van lichamelijk klachten, Geraadpleegd op 5 mei 2019, op https://energiekevrouwenacademie.nl/candida-onzichtbare-bron-lichamelijk-klachten/?fbclid=IwAR1_mvgcG7LQst526JMr7S4QMSBkE7MLl99YCy9L4UceqZsBYo5p3juLe6s

Velde, J. v.d. (2016), Candida test aan de hand van 56 symptomen, geraadpleegd op 4 mei 2019, op https://jessevandervelde.com/candida-test-aan-de-hand-van-56-symptomen/?fbclid=IwAR3zui50B-IiXyOzd9lGg2MfPnrzxCwPVkYni2gQlLl3JR6SjSc9j0ig7hA

RIVM (2018), Candida, geraadpleegd op 4 mei 2019, op https://www.rivm.nl/candida
Nederlands Huisartsen Genootschap (2016), Ik heb een vaginale schimmelinfectie, geraadpleegd op 4 mei 2019, op https://www.thuisarts.nl/vaginale-afscheiding/ik-heb-vaginale-schimmelinfectie

Vrij-Mazee, Drs. H (2019), Candida, geraadpleegd op 4 mei 2019, op https://www.gezondheidsplein.nl/aandoeningen/candida/item33189

Nederlands Huisartsen Genootschap (z.j.), NHG-Standaard Fluor vaginalis, geraadpleegd op 5 mei 2019, op https://www.nhg.org/standaarden/volledig/nhg-standaard-fluor-vaginalis  

Toon meer

Consult

Drogisterijproducten