Directly go to the content
Waarom eenzaamheid gevaarlijker is dan je denkt

Waarom eenzaamheid gevaarlijker is dan je denkt

Nu we met z’n allen afstand moeten houden vanwege het coronavirus wordt er veel aandacht geschonken aan eenzaamheid onder ouderen. Maar ook jonge mensen kunnen zich eenzaam voelen. Eenzaamheid komt vaker voor dan je denkt. Zo’n 7% van alle volwassenen in Europa voelt zich regelmatig eenzaam. Dat zijn maar liefst 30 miljoen mensen! Helaas rust er nog altijd een taboe op dit onderwerp. En dat is heel jammer, want eenzaam zijn kan verstrekkende gevolgen hebben voor je gezondheid.

Wanneer ben je eenzaam?

Veel mensen denken dat eenzaam zijn hetzelfde is als alleen zijn. Dat is een misverstand. Iemand die alleen woont en weinig sociale contacten heeft, voelt zich niet per definitie eenzaam. En iemand met een groot gezin en ruime vriendenkring kan juist weer heel erg eenzaam zijn. Eenzaamheid draait meer om het gevoel dat je niet verbonden bent. Het gemis van een hechte band met anderen.

Sociale of emotionele eenzaamheid

Eenzaamheid kan komen door een sociaal isolement, als je daadwerkelijk heel weinig mensen spreekt. Dat begrip staat op dit moment, door de coronacrisis, heel erg in de spotlight. De media hebben veel aandacht voor ouderen (al dan niet in een verpleeghuis) die geen bezoek mogen ontvangen en ook niet naar buiten mogen.

Maar sociale eenzaamheid komt ook onder andere leeftijdsgroepen voor. Veel jongeren voelen zich bijvoorbeeld eenzaam omdat sociale media een enorme druk op hen leggen. Zij hebben het gevoel niet te kunnen voldoen aan het perfecte plaatje dat de norm is op platformen als Facebook en Instagram. Dat leidt tot een negatief zelfbeeld en onzekerheid, waardoor jongeren er soms voor kiezen om zich te onttrekken aan het sociale leven.

Een andere vorm van eenzaamheid is emotionele eenzaamheid. Er ontbreekt dan iets aan de kwaliteit van de relaties die je hebt. Bijvoorbeeld als je het gevoel hebt dat je vrienden of familieleden je niet begrijpen of niet genoeg aandacht voor je hebben. Of wanneer je jezelf niet durft te zijn in hun gezelschap.

Wat zijn de gevolgen van eenzaamheid?

Iedereen voelt zich weleens eenzaam. Vaak gaat het om een bepaalde periode waarna het gevoel vanzelf weer afzwakt. Maar wie langere tijd eenzaam is, kan last krijgen van lichamelijke en psychische klachten. En dan hebben we het niet over onschuldige kwaaltjes zoals hoofdpijn of misselijkheid. Echte, aanhoudende eenzaamheid kan leiden tot ingrijpende aandoeningen, zoals:

  • Alzheimer en andere vormen van dementie. Deze ziekte gaat samen met symptomen als geheugenverlies en cognitieve achteruitgang.
  • Hart- en vaatziekten, zoals een hartinfarct of beroerte (hersenbloeding);
  • Depressies. Wie eenzaam is, komt vaak terecht in een negatieve spiraal van sombere gedachten en gevoelens van leegte, verdriet of zinloosheid. Ook is er een verband gevonden tussen eenzaamheid en zelfmoordgedachten.

De lichamelijke en geestelijke problemen als gevolg van eenzaamheid zijn deels ook te wijten aan een ongezonde leefstijl. Mensen die zich eenzaam voelen, zorgen minder goed voor zichzelf. Dat kan zich uiten in:

  • Ongezonder eten;
  • Minder bewegen;
  • Vaker roken en/of drinken;
  • Slechter slapen.

Ook lijdt eenzaamheid vaker tot alcoholverslaving of drugsgebruik. Al deze factoren verhogen de kans op klachten als overgewicht, een hoge bloeddruk en een hoog cholesterolgehalte. En dat zijn vervolgens weer risicofactoren voor een ernstige aandoening zoals een hartkwaal en de ziekte van Alzheimer.

Voortijdig overlijden door eenzaamheid

De impact van langdurige eenzaamheid is zo groot dat mensen er eerder aan kunnen overlijden. De Duitse psychiater Manfred Spitzer stelt zelfs dat eenzaamheid twee keer zo dodelijk is als het drinken van alcohol en twintig procent dodelijker dan roken. Al met al geen opbeurende cijfers. Reden te meer om eenzaamheid zoveel mogelijk tegen te gaan.

Wat kun je zelf doen aan eenzaamheid?

Wie zich eenzaam voelt en daar last van heeft, kan proberen daar zelf iets aan te doen. Een paar tips:

  • Onderzoek waarom je eenzaam bent. Pas dan kun je de juiste stappen ondernemen. Ben je erg verlegen of bang wat mensen van je vinden? Of gaat het puur om praktische zaken, bijvoorbeeld als je slecht ter been bent en daardoor je huis niet uit kunt?
  • Zoek hulp. Ben je erachter waar de kern van het probleem ligt, dan kun je hulp zoeken. Je huisarts is vaak een goed startpunt. Hij of zij kan je bijvoorbeeld doorsturen naar een hulpverlener, zoals een psycholoog of een bepaalde adviesdienst bij de gemeente.
  • Praat erover. Als niemand weet hoe je je voelt, zal ook niemand je kunnen helpen. Bel een kennis, familielid, vriend en lucht je hart. Vertel dat je graag meer contact zou hebben en dat je je eenzaam voelt. Er zijn ook online praatgroepen waar je terecht kunt. Liever niet in een groep? Dan zijn er (online) instanties waar je terecht kunt voor een een-op-een-gesprek.
  • Meld je aan bij een club. Kies dan wel iets dat bij je past. Houd je van bewegen? Sluit je aan bij een sport- of wandelclub. Ben je creatief? Dan is een schilderclubje meer iets voor jou. Gek op lezen? Probeer een boekenclub! Zo ontmoet je op een ongedwongen en vrijblijvende manier meer mensen.
  • Neem een huisdier! Onderzoek wijst uit dat het gezelschap van een kat, hond of ander aaibaar huisdier de gevoelens van eenzaamheid flink doet verminderen. Het uitlaten van de hond is ook een prima manier om andere mensen te ontmoeten en even een praatje te maken.
  • Maak werk van lichamelijke of psychische klachten. Last van lichamelijke of mentale ongemakken die gerelateerd zijn aan eenzaamheid? Blijf er niet mee zitten, maar los ze op! Een arts kan je medicijnen voorschrijven. Depressieve klachten zijn bijvoorbeeld goed te behandelen met antidepressiva, en ook voor een hoge bloeddruk, een alcoholverslaving en slaapproblemen zijn er oplossingen genoeg.

Hoe kun je eenzaamheid herkennen en tegengaan?

Ben je zelf niet eenzaam maar wil je wel graag helpen? Mensen die last hebben van eenzaamheid zullen dit zelf niet zo snel aangeven. Daarom kan het lastig zijn om eenzaamheid te herkennen. Signalen die duiden op mogelijke eenzaamheid zijn bijvoorbeeld:

  • Een slecht verzorgd uiterlijk;
  • Het vermijden of afhouden van contact uit verlegenheid of schaamte;
  • Weinig sociale vaardigheden.

Ken je iemand die eenzaam is? Probeer met diegene in contact te komen en te blijven. Ga een kopje koffie drinken, samen een stukje wandelen of maak een praatje bij de voordeur. Een luisterend oor maakt vaak al veel verschil! Bied hulp aan als iemand aan huis gekluisterd is door ouderdom, ziekte of een handicap. Misschien kun je een boodschap doen of en pannetje soep brengen.

Er zijn ook veel vrijwilligersinstanties die iets proberen te doen aan eenzaamheid. Je kunt je daarbij aansluiten als je vaker aan de slag wil om eenzaamheid in jouw omgeving te helpen voorkomen. Kijk op internet voor een instelling in de buurt.

Over Dokteronline.com

Dokteronline.com is het platform dat consumenten, artsen en apotheken verbindt om tot gerichte zorgbehandeling te komen. Dokteronline.com gelooft in verantwoorde zelfregie als het gaat om goed te behandelen klachten.

Bronnen:

Alzheimer Nederland. (z.d.). Is eenzaamheid een risicofactor voor dementie? Geraadpleegd op 25 mei 2020, van https://www.alzheimer-nederland.nl/dementie/oorzaken-preventie/eenzaamheid

EU Science Hub. (2019, 14 juni). How lonely are Europeans? Geraadpleegd op 25 mei 2020, van https://ec.europa.eu/jrc/en/news/how-lonely-are-europeans

Happinez. (2018, 3 juli). Voel jij je eenzaam? Deze tips van therapeuten helpen je op weg. Geraadpleegd op 25 mei 2020, van https://www.happinez.nl/groei/de-epidemie-van-eenzaamheid-dit-is-wat-je-er-zelf-tegen-kunt-doen/

Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport. (z.d.). Hoe kan ik eenzaamheid herkennen? Geraadpleegd op 25 mei 2020, van https://www.eentegeneenzaamheid.nl/dit-kun-jij-doen/hoe-kan-ik-eenzaamheid-herkennen/

Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport. (2019, 10 september). Over eenzaamheid. Geraadpleegd op 25 mei 2020, van https://www.eentegeneenzaamheid.nl/over-eenzaamheid/over-eenzaamheid/

RIVM. (2018, 16 februari). Eenzaamheid | Cijfers & Context | Oorzaken en gevolgen | Volksgezondheidenzorg.info. Geraadpleegd op 25 mei 2020, van https://www.volksgezondheidenzorg.info/onderwerp/eenzaamheid/cijfers-context/oorzaken-en-gevolgen#!node-gevolgen-van-eenzaamheid

van de Poll, W. (2018, 20 november). Eenzaamheid is twee keer zo dodelijk als alcohol. Geraadpleegd op 25 mei 2020, van https://www.trouw.nl/nieuws/eenzaamheid-is-twee-keer-zo-dodelijk-als-alcohol~bb9c513a/?referer=https%3A%2F%2Fwww.google.com%2F