Korona

Wszystko o koronawirusie (COVID-19)

Koronawirus skupia na sobie całą uwagę Europy i reszty świata. Skutki pandemii nigdy jeszcze nie były tak ogromne jak obecnie! Wirus powodujący chorobę COVID-19 pochłonął już wiele ofiar. W wyniku koronawirusa w krótkim czasie zachorowało już ponad 200 000 osób na całym świecie, czasem nawet ze skutkiem śmiertelnym.  

Sytuacji nie ułatwia fakt, że objawy zakażenia koronawirusem są bardzo podobne do „zwykłej” grypy: gorączka i dolegliwości dróg oddechowych. Utrudnia to ustalenie, kto ma koronawirusa, a kto nie. Wirus może się przez to łatwo rozprzestrzeniać.  

Dla wielu osób ta niepewność jest źródłem wielu pytań i niepokoju. Na tej stronie przeczytasz więcej na temat koronawirusa: jak rozpoznać chorobę, jakie leki są stosowane i co można zrobić samemu, by zabezpieczyć się przez koronawirusem i leczyć dolegliwości. 

Co jest przyczyną koronawirusa? 

Nowy koronawirus, podobnie jak wirusy SARS i MERS, należy do grupy koronawirusów. Jest to rodzaj wirusów, które można rozpoznać pod mikroskopem po charakterystycznej otoczce przypominającej koronę. Ponieważ chodzi o nową odmianę wirusa, nie jest jeszcze do końca jasne, jak zachowuje się ten wirus. Wiemy jednak, że zakażone nim osoby mogą poważnie chorować. Wirus wnika do organizmu i może się tam namnażać. Powoduje to dolegliwości, zwłaszcza w obrębie dróg oddechowych, czasami prowadzące do zapalenia płuc. 

Wirus pochodzi prawdopodobnie od zwierząt. Wybuch epidemii COVID-19 nastąpił w Chinach, gdzie na rynkach sprzedawane są różne egzotyczne zwierzęta, m.in. nietoperze. Niektóre z tych gatunków zwierząt mogą przenosić wirusy na ludzi. Tak było w przypadku wirusów SARS i MERS, a prawdopodobnie to również jest przyczyną COVID-19. Wirus ma też wysoką zaraźliwość wśród ludzi. Osoba zarażona koronawirusem zaraża średnio od 2 do 3 innych osób. Wirus rozprzestrzenia się głównie drogą kropelkową, przez wdychanie drobniutkich kropelek wydzieliny z dróg oddechowych osoby zakażonej, unoszących się w powietrzu podczas kaszlu lub kichania. 

Jak rozpoznać koronawirusa? 

Nie wszystkie osoby zakażone koronawirusem mają objawy choroby. Wiele osób ma tylko lekkie dolegliwości, podobne do przeziębienia. U innych przebieg choroby przypomina łagodną grypę. Światowa Organizacja Zdrowia (WHO) przeanalizowała dolegliwości u pacjentów z koronawirusem w Chinach. Zaowocowało to listą objawów koronawirusa. Najczęstsze objawy koronawirusa to: 

  • Gorączka; 
  • Suchy kaszel; 
  • Zmęczenie; 
  • Odkrztuszanie flegmy; 
  • Duszności; 
  • Ból gardła, ból głowy, ból mięśni. 

U mniejszej liczby pacjentów wystąpiły także nudności, zatkany nos, biegunka lub kaszel z krwią. 

Czy koronawirus jest śmiertelny? 

W zdecydowanej większości przypadków objawy ustępują samoistnie. Zwykle wystarczy porządnie się wychorować przez kilka dni. U niektórych osób objawy są jednak tak poważne, że konieczna jest hospitalizacja. Często osoby te mają ciężkie zapalenie płuc z zespołem ostrej niewydolności oddechowej. Zwykle dotyczy to osób, które już na coś chorują lub są w podeszłym wieku.  

Tylko bardzo niewielki odsetek poważnie chorych pacjentów umiera na koronawirusa. Ryzyko jest większe w przypadku osób w bardzo zaawansowanym wieku lub mających inne (poważne) schorzenia. W przypadku młodych, zdrowych ludzi prawdopodobieństwo śmierci z powodu koronawirusa jest zatem bardzo małe. 

Kiedy występuje zwiększone ryzyko koronawirusa? 

Zdrowi ludzie o normalnej odporności są dobrze chronieni przed koronawirusem. Jeśli wirus wtargnie do ich organizmu, ta grupa często nie ma żadnych objawów lub tylko bardzo łagodne objawy. Są jednak także osoby, które z natury są gorzej chronione. Na przykład z powodu określonej choroby lub zaawansowanego wieku. W tej grupie koronawirus może powodować poważniejsze dolegliwości.  

Najbardziej narażona grupa to: 

  • Osoby w wieku 70 lat lub starsze; 

Osoby chorujące na jedną z poniższych chorób:  

  • Wady rozwojowe i zaburzenia czynności dróg oddechowych i płuc; 
  • Przewlekłe choroby serca; 
  • Cukrzyca; 
  • Poważne choroby nerek wymagające dializy lub przeszczepu; 
  • Osoby o zmniejszonej odporności na infekcje, na przykład z powodu:  
  • przyjmowania leków na choroby autoimmunologiczne; 
  • przeszczepu narządu; 
  • chorób krwi; 
  • leczenia wrodzonych lub nabytych zaburzeń immunologicznych; 
  • chemioterapii i/lub radioterapii u pacjentów onkologicznych; 
  • zakażenia wirusem HIV. 

Jeśli należysz do grupy wysokiego ryzyka, unikaj kontaktu z innymi. W miarę możliwości zostań w domu i absolutnie nie wpuszczaj nikogo z objawami przeziębienia. Jeśli masz gorączkę (38 stopni lub powyżej) połączoną z dusznością lub problemami z oddychaniem, skontaktuj się z lekarzem. 

Jak się zabezpieczyć przed koronawirusem?  

Można samemu podjąć różne środki ostrożności, by zmniejszyć ryzyko zakażenia koronawirusem. Przede wszystkim należy stosować się do ogólnych wytycznych służb sanitarnych (w Holandii jest to RIVM): 

  • W miarę możliwości zachowaj bezpieczny odstęp od innych osób. Ogranicz kontakty z ludźmi, a w sklepach zachowaj co najmniej 1,5 metra odstępu od innych; 
  • Często myj ręce; 
  • Kichaj i kaszlaj w zgięty łokieć. Zapobiega to dostaniu się wirusa na dłonie, a następnie zanieczyszczeniu powierzchni (np. klamki drzwi) lub przeniesieniu wirusa na inne osoby (których dotykasz); 
  • Jeśli musisz wydmuchać nos, używaj jednorazowych chusteczek higienicznych, które natychmiast wyrzuć po użyciu i umyj ręce. 

Ważne jest również, aby zadbać o odporność organizmu. Pamiętaj o odpoczynku, zdrowym odżywianiu i wystarczającej ilości ruchu. Ewentualny niedobór witamin możesz uzupełnić za pomocą suplementów diety. 

Co można zrobić samemu przeciwko koronawirusowi? 

A co jeśli mimo wszystkich środków ostrożności zauważysz u siebie objawy koronawirusa? Dopóki objawy nie są poważne, infekcję można leczyć tak samo jak zwykłe przeziębienie lub grypę. Produkty dostępne w drogeriach mogą złagodzić dolegliwości. A zdrowy tryb życia pomaga organizmowi wrócić do zdrowia. Kilka porad:  

  • Środki przeciwbólowe zmniejszają gorączkę i łagodzą ból. Najlepiej stosować paracetamol, ten środek przeciwbólowy ma najmniejsze ryzyko skutków ubocznych;  
  • Spray do nosa udrażnia zatkany nos. Wypróbuj na początek roztwór soli fizjologicznej; można go stosować przez dłuższy czas, również u dzieci. Sprayów do nosa na bazie innych leków nie powinno się stosować dłużej niż przez kilka dni; 
  • Syrop na kaszel i tabletki na gardło łagodzą ból gardła i zmniejszają odruch kaszlowy. Chwilową ulgę może również przynieść ssanie pastylek z lukrecji lub zwykłych landrynek; 
  • Pij wystarczająco dużo wody i odżywiaj się zdrowo i różnorodnie; 
  • Zadbaj o odpoczynek; twój organizm potrzebuje teraz dużo snu. 

Poza tym ważne jest, aby unikać kontaktu z innymi osobami, dopóki objawy całkowicie nie ustąpią. W ten sposób zmniejszasz ryzyko zarażenia innych wirusem. Zostań w domu i w miarę możliwości staraj się trzymać z daleka od współlokatorów. Regularnie zmieniaj i pierz ręczniki, ściereczki do naczyń i pościel. Jeśli przez co najmniej jeden dzień nie masz już żadnych objawów, można założyć, że nie jesteś już zaraźliwy.  

Dopóki jednak nie zrobiono testu na obecność koronawirusa, nie ma pewności, czy nie była to zwykła grypa. Z tego względu również po ustąpieniu objawów przypominających grypę należy przestrzegać ogólnych środków ochronnych przeciwko koronawirusowi (zachowanie odstępu, ograniczenie kontaktów z ludźmi, kichanie w łokieć, mycie rąk) zalecanych przez rząd. 

Kiedy zadzwonić z objawami do lekarza? 

Jeśli dolegliwości się nasilają, konieczne może być skonsultowanie się z lekarzem. Zrób to w każdym razie, jeśli czujesz się coraz gorzej, masz duszności i trudności z oddychaniem. Osoby najbardziej narażone (w wieku 70 lat lub starsze, chorujące na przewlekłe choroby lub o osłabionej odporności) powinny powiadomić lekarza, jeśli mają gorączkę i kaszel lub trudności z oddychaniem. Zostań w domu i skontaktuj się z lekarzem telefonicznie; w razie potrzeby lekarz przyjedzie do ciebie. 

Jak wygląda leczenie koronawirusa? 

Jeśli nie jesteś chory, ale jesteś (lub istnieje ryzyko, że możesz być) nosicielem wirusa, na przykład z uwagi na kontakt z osobą zakażoną koronawirusem, powinieneś poddać się kwarantannie domowej. Oznacza to, że musisz pozostać w domu przez 14 dni od chwili kontaktu ze źródłem zakażenia. Minimalizuje to ryzyko przeniesienia wirusa na inne osoby. 

Również jeśli masz objawy, ale nie czujesz się bardzo chory, powinieneś pozostać w domu. Tylko osoby mające poważne dolegliwości są w niektórych przypadkach kierowane do szpitala. Pozostanie w domu po zakażeniu koronawirusem oznacza jednak, że musisz przebywać w izolacji: nie możesz wychodzić z domu, dopóki się całkowicie nie wyleczysz, bo mógłbyś przekazać wirusa innym. Dopiero gdy przez co najmniej 24 godziny nie masz już żadnych objawów, można założyć, że jesteś wyleczony i już nie zarażasz. 

Jakie leki stosuje się na koronawirusa? 

W tej chwili nie ma jeszcze oficjalnie zatwierdzonego leku na koronawirusa. Także na szczepionkę przyjdzie nam jeszcze poczekać, chociaż trwają intensywne prace nad nią. Oczekuje się, że potrwa jeszcze wiele miesięcy, zanim szczepionka na koronawirusa będzie dostępna. 

Lekarze mogą leczyć tylko objawy koronaawirusa. Stosowane są do tego celu znane leki przeciwgorączkowe i przeciwzapalne. Ponadto eksperymentuje się z innymi lekami, takimi jak:

  • Lekarstwo na malarię Chlorochina 
  • Inhibitor wirusa; Remdesivir
  • Plaquenil; lek przeciwzapalny stosowany również w chorobach reumatycznych
  • Hydroksychlorochina; środek przeciw chorobom autoimmunologicznym
  • Ritonawir/Lopinawir; leki przeciwwirusowe przeciwko zakażeniom HIV 

Te leki przeciwwirusowe okazały się skuteczne w zwalczaniu koronawirusów SARS i MERS i wydają się być możliwym rozwiązaniem również w przypadku COVID-19. 

Stosowanie chlorochiny na koronawirusa 

Na razie lekarze stosują lek przeciw malarii chlorochinę i lek przeciwwirusowy remdesiwir tylko w bardzo ciężkich przypadkach, u osób przebywających na oddziale intensywnej terapii. Oficjalnie nie potwierdzono jeszcze, że leki te naprawdę działają na koronawirusa. Naukowcy są w trakcie testowania tych leków w laboratoriach. By jednak naprawdę potwierdzić skuteczność przeciw koronawirusowi, konieczne jest również gruntowne przetestowanie tych leków na ludziach.  

Chociaż wyniki są obiecujące, powszechne stosowanie inhibitorów wirusowych i chlorochiny jako leków na koronawirusa nie jest na razie jeszcze możliwe. Chlorochina jest oczywiście nadal dostępna jako lek przeciw malarii. 

Jakie są alternatywne metody leczenia? 

W tej chwili niewiele więcej możemy zrobić przeciwko koronawirusowi niż zwalczać objawy. Na razie czekamy na oficjalny lek na COVID-19. Być może okaże się nim lek przeciwko malarii chlorochina, a może naukowcy odkryją inny lek. Obecnie pracownicy służby zdrowia testują starą szczepionkę przeciw gruźlicy w celu ochrony przed koronawirusem. Ostatecznym celem jest szczepionka, która zabezpieczy nas przed koronawirusem, ale zdaniem naukowców trzeba na nią poczekać jeszcze co najmniej półtora roku.  

W międzyczasie możemy jak najbardziej spowolnić rozprzestrzenianie się wirusa, przestrzegając wszystkich zasad higieny. W ten sposób chronimy także najbardziej wrażliwe osoby w naszym społeczeństwie. 

Źródła informacji

de Visser, E. (2020, 19 marca). Experimenteel medicijn beschikbaar voor coronapatiënten [Eksperymentalny lek dla pacjentów z koronawirusem]. Pobrano 19 marca 2020 r. ze strony https://www.volkskrant.nl/wetenschap/experimenteel-medicijn-beschikbaar-voor-coronapatienten~b0b975f8/  

Fang, L., Karakiulakis, G., & Roth, M. (2020). Are patients with hypertension and diabetes mellitus at increased risk for COVID-19 infection? [Czy pacjenci z nadciśnieniem i cukrzycą są bardziej narażeni na zakażenie COVID-19?] The Lancet Respiratory Medicine. https://doi.org/10.1016/s2213-2600(20)30116-8  

Keulemans, M. (2020, 20 lutego). Het middel tegen het coronavirus bestaat misschien al lang [Lekarstwo na koronawirusa istnieje być może od dawna]. Pobrano 19 marca 2020 r. ze strony https://www.volkskrant.nl/wetenschap/het-middel-tegen-het-coronavirus-bestaat-misschien-al-lang~b27d1816/?referer=https://www.google.com/  

Nederlands Huisartsen Genootschap. (2020, 18 marca). Ik denk dat ik het nieuwe coronavirus heb | Thuisarts [Myślę, że mam nowego koronawirusa | Domowy lekarz]. Pobrano 19 marca 2020 r. ze strony https://www.thuisarts.nl/nieuw-coronavirus/ik-denk-dat-ik-nieuwe-coronavirus-heb#ik-heb-klachten-wat-nu  

RIVM. (2020a, 18 marca). Nieuw coronavirus (COVID-19) [Nowy koronawirus (COVID-19)]. Pobrano 19 marca 2020 r. ze strony https://www.rivm.nl/coronavirus/covid-19  

RIVM. (2020b, 18 marca). Vragen & antwoorden nieuw coronavirus (COVID-19) [Pytania i odpowiedzi dotyczące nowego koronawirusa (COVID-19)]. Pobrano 19 marca 2020 r. ze strony https://www.rivm.nl/coronavirus/covid-19/vragen-antwoorden#eigengezondheid  

RTL Nieuws. (2020, 18 marca). Hoe weet je of je het coronavirus al hebt gehad? [Skąd wiadomo, czy już miałeś koronawirusa?] Pobrano 19 marca 2020 r. ze strony https://www.rtlnieuws.nl/nieuws/nederland/artikel/5061301/corona-update-coronavirus-testen-vraag-genezen-covid

Ocenił(a):

Drs. Wouter Mol, Lekarz rodzinny
Nr wpisu do rejestru: BIG: 9057675501

Drs. Wouter Mol studiował medycynę na uniwersytecie RUG w Groningen. W latach 2002-2003 był asystentem na oddziale neurologii, a w latach 2003-2005 asystentem na oddziale chorób wewnętrznych i w szpitalnym oddziale ratunkowym. Od 2005 r. pracuje jako lekarz rodzinny.