Eczeem

Er bestaan vele soorten eczeem. Ze uiten zich als rode plekjes of plekken, bultjes, blaasjes, schilfering en/of plaatselijke zwellingen die niet besmettelijk zijn. De huiduitslag is het zichtbare deel van eczeem, maar de jeuk die er bijna altijd mee gepaard gaat en die ernstig kan zijn is onzichtbaar. Daarnaast is er ook een psychisch aspect, mensen kunnen zich onzeker voelen en schamen vanwege de beschadigde ontsierende huid. Behandeling van eczeem is erop gericht om het eczeem en de jeuk te verminderen en zonodig psychische ondersteuning geven. 

Wat is eczeem? 

Eczeem is een chronische niet besmettelijke huidaandoening door een ontstekingsreactie van de huid. Hierdoor ontstaan er rode schilferige plekken, bultjes, zwelling, kloofjes of korstjes. Soms is de uitslag ook nattend. Eczeem gaat vaak met erge jeuk gepaard. 

Wat zijn de oorzaken van eczeem? 

De volgende oorzaken en factoren zijn van invloed bij eczeem: 

  • aanleg (het zit in de familie), dit is de belangrijkste oorzaak; 
  • klimaatfactoren, zoals droge lucht, en/ of koude lucht; 
  • ziekte; 
  • stress en spanning; 
  • huidbacteriën; 
  • chemische producten zoals huidverzorgingsproducten; 
  • afwasmiddelen; 
  • zweten; 
  • bepaalde soorten textiel, wol, nylon. 

 

Welke vormen van eczeem zijn er? 

Er zijn verschillende vormen van eczeem. De meest voorkomende zijn: 

  • constitutioneel of atopisch eczeem 
  • seborroïsch eczeem 
  • contacteczeem 
  • acrovesiculeus eczeem of blaasjes eczeem 
  • nummulair eczeem 
  • tylotisch eczeem 
  • craquelé-eczeem of asteatotisch eczeem 
  • hypostatisch eczeem 

 

Hoe kunt u eczeem herkennen? 

Afhankelijk van de eczeemvorm zijn de uitingen en de plek verschillend. Hieronder volgt per eczeemvorm de verschijnselen. 

Constitutioneel of atopisch eczeem. Dit is de meest voorkomende vorm. Dit eczeem heeft een erfelijke component. Het eczeem is als volgt te herkennen: 

  • het kan overal ophet lichaam voorkomen; 
  • het gaat gepaard met (extreem, gekmakende) jeuk; 
  • het kan al in de babytijd ontstaan (dauwworm), maar is niet leeftijdgebonden; 
  • het geeft roodheid, zwelling, blaasjes, bultjes, natten, korstjes, schilfering en vergroving van de huid; 
  • bij volwassenen in de elleboogplooien, knieholten, op handen en voeten; 
  • het heeft een wisselend beloop; 
  • over het algemeen heeft u een droge huid. 

Seborroïsch eczeem. Dit eczeem komt vaak voor. Het komt net wat vaker bij mannen dan bij vrouwen voor. De verschijnselen zijn: 

  • jeuk met of gelige plekjes die schilferen; 
  • vaak op het gelaat, neus, op het hoofd, wenkbrauwen, wimpers, baardstreek, of rond de oren; 
  • het verergert bij stress, kou en droogte; 
  • het verergert door het dragen van hoofdbedekking, petten. 

Contacteczeem. Dit eczeem valt onder te verdelen in allergisch contact eczeem en irritatief contact eczeem. Bij allergisch contact eczeem kan een bepaald product direct of na verloop van tijd een allergie veroorzaken. De allergische reactie kan zich in het lichaam verspreiden. Er zijn heel veel producten die contacteczeem kunnen veroorzaken: parfum, make-up, sieraden, latex (handschoenen),bloemen, haarproducten... Bij bepaalde beroepsgroepen (kappers, werknemers in de gezondheidszorg, schoonmakers enz.) is het risico voor contacteczeem hoger. Irritatief contact eczeem wordt veroorzaakt door een herhaaldelijk contact van (vaak) water en zeep of een ander nat product.  Sommige middelen geven in combinatie met zonlicht het zogenoemde fotoallergisch contacteczeem (dit kan bij sommige medicijnen, parfums, zonnebrandcrèmes…).  De verschijnselen van contact eczeem zijn: 

  • rode jeukende uitslag met schilfers, bultjes, blaasjes, kloofjes of korstjes daar waar de huid in aanraking met het product is geweest; 
  • soms is de huid gezwollen. 
  • Acrovesiculeus eczeem of blaasjes eczeem. Dit eczeem is soms het gevolg van een schimmelinfectie aan de voeten of in de lies. De kenmerken zijn:   
  • jeukende heldere blaasjes en soms zelfs grote blaren in de handpalmen, tussen de vingers en/of voetzolen en tenen.  

Nummulair eczeem. Dit is een chronisch eczeem. Het kenmerkt zich door: 

  • muntvormige rode schilferige plekken, bultjes met schilfers die kunnen samen vloeien tot grotere plekken; 
  • soms korstjes met kloofjes; 
  • meestal op de benen; 
  • komt bij jong volwassenen eerdere bij vrouwen voor; 
  • komt bij ouderen eerder bij mannen voor 
  • komt vaker tijdens de koude maanden voor. 

Tylotisch eczeem. Het tylotisch eczeem is een handeczeem met chronisch verloop. De kenmerken ervan zijn:  

  • vereelting aan de handpalmen en de buigzijde van de vingers; 
  • kleine pijnlijke kloofjes; 
  • vaak ook bij de voetzolen; 
  • voornamelijk bij mannen.  

Craquelé-eczeem of asteatotisch eczeem. De kenmerken zijn: 

  • kleine barstjes op de (te) droge huid van de onderbenen; 
  • schilferige huid; 
  • pijn en jeuk; 
  • voornamelijk bij oudere mensen; 
  • verergering bij droge periodes van kou 

Hypostatisch eczeem wordt veroorzaakt doordat de aders in de benen het bloed onvoldoende afvoeren, waardoor spataderen ontstaan. Door nog onbekende oorzaak zien we een ontsteking ontstaan die eczeem kan geven. De kenmerken zijn: 

  • een vochtige uitslag aan de onderbenen; 
  • roodheid, korstjes, schilfers 
  • gezwollen onderbenen (oedeem) 
  • komt vooral bij ouderen voor. 

 

Kan ik zelf iets doen tegen eczeem en jeuk? 

Wees u ervan bewust dat eczeem niet besmettelijk of vies is . Zelf kunt u een aantal leefregels leefregels toepassen om eczeem tegen te gaan: 

  • Voorkom krabben, hoe moeilijk dat ook is. Maar krabben houdt het eczeem in stand of verergert het.  
  • Houd uw nagels kort. 
  • Houd een jeukdagboek bij. 
  • Zoek afleiding wanneer u jeuk hebt. 
  • Zorg ervoor dat de huid vet soepel blijft. Kies ongeparfumeerde huidproducten . 
  • Ga niet te lang in bad of onder de douche en zorg dat het water niet te warm is, handwarm 37°C. 
  • Gebruik geen zeep. 
  • Gebruik neutrale wasmiddelen. 
  • Draag luchtige katoenen kleding, voorkom wol en ruwe vezels, voorkom synthetische kleding. 
  • Voorkom stress. 

 

Wat zijn de behandelingen? 

Keuze van de arts 

De arts heeft keuze uit meerdere behandelingen deze is vanzelfsprekend afhankelijk van het soort en de ernst van het eczeem, de ernst van de klachten inclusief de jeuk. 

Bij eczeem is de huidbarrière verstoord. De houdt minder goed vocht vast, droogt sneller uit met als gevolg dat de huid minder goed beschermt is tegen schadelijke stoffen.Bij milde vormen van eczeem kan de arts kiezen voor een vette zalf of crème waar geen medicijnen inzitten om het vochtgehalte van de huid te verhogen en de huid minder droog en weer soepel te maken. Branderige rode plekken, kloofjes en jeuk verminderen. Bij nattend eczeem gaat de voorkeur uit naar een crème basis, bij droog eczeem naar zalf of vetcrème.

De volgende producten komen in aanmerking: 

  • cetomacrogolcrème FNA (nattend eczeem) 
  • lanettecrème FNA 
  • vaselinecetomacrogolcrème FNA 
  • cetomacrogolzalf FNA 
  • vaselinelanettecrème FNA 
  • lanettezalf FNA (droog eczeem) 
  • koelzalf FNA 
  • paraffine/vaseline zalf FNA 

Wanneer de niet-medicamenteuze zalven en crèmes niet voldoende helpen zal overgegaan worden naar een combinatie van deze middelen met medicijnen. Bij Seborroïsch eczeem op het hoofd of baard zou eerst gekozen kunnen worden voor een milde shampoo eventueemet zinkpyrithion of piroctone. Het gebruik van cosmetica wordt afgeraden. Draag geen hoofdbedekking, want blootstelling aan zonlicht is goed, maar waak voor zonverbranding. Bij contacteczeem is het zaak erachter te komen welk product het eczeem veroorzaakt. Bijvoorbeeld nikkel in sieraden of parfum dan is het makkelijk om deze producten te mijden. Als bij blaasjes eczeem een schimmelinfectie elders in het lichaam de oorzaak is dan kan het eczeem verdwijnen als de schimmelinfectie wordt behandeld. Bij hypostatisch eczeem zullen steunkousen helpen om het vocht in de benen (oedeem) tegen te gaan. 

Medicijnen 

Wanneer de niet-medicamenteuze zalven en crèmes niet voldoende helpen zal bij een matige vorm van eczeem gekozen worden voor een lokale therapie met corticosteroïden uit een zo laag mogelijke klasse. Deze zijn naar sterkte ingedeeld in 4 klassen: klasse 1 is de lichtste klasse, klasse 4 de sterkste. Bij nattend eczeem gaat de voorkeur uit naar een corticosteroïd op crème basis, bij droog eczeem op vette basis (zalf of vetcrème): 

  • hydrocortison crème/smeersel/vaselinecrème FNA (acetaat) 
  • hydrocortison crème/zalf FNA 
  • hydrocortison zalf, 2 keer per dag 

Voordeel van het gelijktijdig gebruik van vette zalf of crème is dat er minder corticosteroïden gebruikt hoeven te worden. Deze middelen worden kort ingezet 1 tot 2 weken (behalve bij terugkerend eczeem) daarna wordt de behandeling met hydrocortison zalf of crème afgebouwd. Bij onvoldoende effect wordt er voor een lokale therapie met een van de volgende corticosteroïden uit klasse 2 gekozen: 

  • clobestan  
  • lumetason 
  • hydrocortisonbutyraat 
  • triamcinolonacetonide (dermatologisch) 

Ook nu weer in combinatie met een vette zalf of crème zonder medicijnen. Bij onvoldoende effect wordt overgegaan naar een corticoïd uit klasse 3. Bij een ernstige vorm van eczeem kan de arts kiezen voor een van de lokale corticosteroïden uit klasse 3 en crème of zalf zonder medicijnen: 

  • betamethason (dermatologisch) 
  • desoimetason 
  • fluticason (dermatologisch) 
  • mometason (dermatologisch) 

Bij verbetering na 1 tot 2 weken worden de corticosteroïden af gebouwd.  Wanneer er een resistentie is opgetreden tegen corticoïden bij constitutioneel eczeem of bij contacteczeem kan er gekozen worden voor: 

  • elidel 
  • protopic 

Bij Seborroïsch eczeem  Wanneer het eczeem niet minder wordt met de niet-medicamenteuze behandeling,  kan gekozen worden voor een van deze behandelingen totdat de korsten of schilfering is verdwenen: 

  • ketoconazol crème, het heeft een onprettige geur en kan haaruitval geven en haarverkleuring;  
  • seleensulfide, alleen op behaarde hoofdhuid. 

Eventueel kan ureum of salicylzuur toegevoegd worden om dikke korsten sneller te laten verdwijnen. Ze mogen niet bij de ogen of slijmvliezen gebruikt worden. 

Alternatieve behandelingen 

Crèmes (zonder doktersrecept) op basis van kamille, zoethout en toverhazelaar gaan ontstekingen van de huid tegen en zouden eventueel gebruikt kunnen worden bij eczeem. Echinaforce crème is ook tegen ontstekingen en vermindert littekenvorming. Menthol zalf heeft een verkoelende werking en kan tegen de jeuk helpen. Ook kunt u een coldpack in een doek wikkelen en op de plek die jeukt of pijnlijk is leggen. Leg een coldpack nooit direct op de huid, want hij kan zich aan de huid hechten. 

U kunt een jeukdagboek bijhouden om beter met de jeuk om te gaan. Dit kunt u onder begeleiding doen van een professional in de gezondheidszorg.  U kunt ook baat hebben bij ontspanningsoefeningen om de jeuk tegen te gaan. 

Leefstijl veranderingen 

Leef zo gezond mogelijk. Mijd stress, zorg voor een goede nachtrust. Drink niet te veel alcohol, rook niet. Eet gezond. Douche niet te lang. Dep uw huid na het douchen. Gebruik geen agressieve lotions of zeep.  

Bijkomende risico’s en bijwerkingen 

Door het vele krabben kan de huid opengekrabd worden. Dit kan infectie veroorzaken. Door corticosteroïden kan de huid dunner worden en striae achterlaten, de huid kan ook lichter van kleur worden. Dit kan als ontsierend worden ervaren en gepaard gaan met gevoelens van onzekerheid. 

Hoe kunt u eczeem en jeuk voorkomen? 

Door de juiste leefregels toe te passen (zie bij “Kan ik zelf iets doen tegen eczeem en jeuk”), kunt u eczeem en jeuk voorkomen of minder de kans geven. Houd uw huid soepel met crème of zalf (zie bij “Bij de meeste milde vormen van eczeem”) of een ander ongeparfumeerde crème. Raadpleeg een arts wanneer u weer last of meer last van eczeem krijgt.  

 

Bronnen:

Bronvermelding 

Huidarts (z.d.). Vormen van eczeem. (geraadpleegd op 25 april 2019). https://www.huidarts.com/huidaandoeningen/eczeem/ 

VMCE (z.d.). Constitutioneel eczeem. (geraadpleegd op 25 april 2019).  https://www.vmce.nl/eczeem/wat-is-eczeem.html#wat-is-een-basiszalf 

huidarts.com (z.d.) blaasjeseczeem. (geraadpleegd op 25 april 2019).  https://www.huidarts.com/huidaandoeningen/blaasjeseczeem-acrovesiculeus-eczeem/ 

huidarts.com (z.d.). seborisch eczeem. (geraadpleegd op 25 april 2019).   https://www.huidarts.com/huidaandoeningen/seborrhoisch-eczeem-adulte-vorm/ 

Mekkes, J.R. (03-06-2012) Nummulair eczeem. (geraadpleegd op 25 april 2019).  https://www.huidziekten.nl/folders/nederlands/nummulair-eczeem.htm 

Huidziekenhuis dermicis (z.d.). Contacteczeem. (geraadpleegd op 25 april 2019). https://www.dermicis.nl/nl/aandoeningen/eczeem/contacteczeem 

huidinfo.nl (z.d.). Tylotisch eczeem. (geraadpleegd op 25 april 2019). https://www.huidinfo.nl/t/tylotisch-eczeem/ 

Tartuffel (2011) Craquelé eczeem. (geraadpleegd op 25 april 2019).  

https://mens-en-gezondheid.infonu.nl/aandoeningen/79976-craquele-eczeem-asteatotisch-eczeem-symptomen-en-oorzaak.html 

huidinfo.nl (z.d.). Hypostatisch eczeem.(geraadpleegd op 25 april 2019).  https://www.huidinfo.nl/h/hypostatisch-eczeem/ 

Huidfonds.nl (z.d.). Kan ik zelf iets doen tegen eczeem. (geraadpleegd op 25 april 2019).  https://huidfonds.nl/je-huid/huidaandoeningen/eczeem/ 

UMC Groningen-VLK251_1201_Const eczeem.pdf. (2001). De oorzaak van eczeem. 

https://www.umcg.nl/SiteCollectionDocuments/UMCG/Afdelingen/Dermatologie/VLK251_1201%20Const%20eczeem.pdf 

Farmacoterapeutisch kompas (z.d.) Seborroisch-, Contitutioneel-, Contact eczeem/behandelplan/medicijnen. (geraadpleegd op 25 april 2019).  https://www.farmacotherapeutischkompas.nl/zoeken?domein=indicaties&alledomeinen_zoekterm=eczeem 

UMC Groningen-VLK251_1201_Const eczeem.pdf. (2001). Beperken van jeuk. https://www.umcg.nl/SiteCollectionDocuments/UMCG/Afdelingen/Dermatologie/VLK251_1201%20Const%20eczeem.pdf 

UMC Utrecht folder DIGD (2008). Omgaan met jeuk. (geraadpleegd op 25 april 2019). https://www.umcutrecht.nl/getmedia/27b17c07-ffe1-4776-bdc5-82a76bb02cb9/DIGD-04-062-Omgaan-met-jeuk.pdf.aspx 

 

Toon meer

Consult

Drogisterijproducten