Acne: hormonale invloeden en huidtypes uitgelegd

Wat is acne?

Acne is een chronische ontstekingsaandoening van de haarfollikel en talgklier, en ontstaat meestal door een combinatie van factoren. Niet alleen talgproductie speelt mee, maar ook hormonen, verstopping van de follikel, veranderingen in het huidmicrobioom en ontstekingsreacties.  

Dat verklaart ook waarom acne er niet bij iedereen hetzelfde uitziet. Bij de een overheersen mee-eters en een glimmende huid, bij de ander juist rode puistjes, diepe ontstekingen of terugkerende klachten rond de kaaklijn. Ook huidtype maakt verschil: een acnegevoelige huid kan vet zijn, maar tegelijk gevoelig of trekkerig aanvoelen. Wie acne goed wil begrijpen, moet daarom kijken naar het totaalplaatje.  

Hoe hormonen acne kunnen beïnvloeden

Hormoonschommelingen of -toenamen, en vooral van androgenen, kunnen acne versterken. Ze stimuleren de talgklieren, verhogen de vetproductie en bevorderen processen die leiden tot meer verstopping en ontsteking. Testosteron (een androgeen) neemt in de puberteit toe. Dit kan leiden tot het ontstaan of een toename van acne. Een toename van dit hormoon kan er voor zorgen dat de talgklieren meer talg aanmaken dan de huid nodig heeft.  

Bij volwassen kunnen hormoonschommelingen een rol spelen. Daarom hebben vrouwen in de volwassen levensfase relatief meer kans op acne dan mannen. Bij vrouwen ontstaat het vaak rond de menstruatie, zwangerschap, de menopauze of bij het polycysteus-ovarium-syndroom (PCOS, waarbij er geen of minder vaak een eisprong plaatsvindt). 

Ook bij mannen spelen androgenen, zoals testosteron, een rol bij acne. Daarbij gaat het niet alleen om de hoeveelheid hormonen, maar ook om hoe gevoelig de huid en talgklieren daarvoor zijn.   

Wanneer er mogelijk sprake is van hormonale acne 

Soms is acne niet alleen een huidprobleem, maar kan het ook wijzen op bredere hormonale invloeden. Bij volwassen vrouwen kan acne samengaan met klachten die passen bij androgenenoverschot, zoals seborroe (overmatig vette huid), overbeharing, haarverlies of een onregelmatige menstruatiecyclus. Acne kan dus ook te maken hebben met aandoeningen die leiden tot een verhoogde aanmaak van mannelijke hormonen. Aan de andere kant betekent acne niet automatisch dat er sprake is van een hormoonstoornis. 

Acne kan wel degelijk door hormonen worden beïnvloed, maar meestal is er sprake van een samenspel van erfelijke aanleg, huidbiologie, ontstekingen en externe factoren. Daarom is het verstandig om bij aanhoudende of terugkerende acne niet alleen naar de puistjes zelf te kijken, maar ook naar het patroon van de klachten en eventuele bijkomende signalen.  

Welke invloed heeft het huidtype op acne?

Vette huid: meer talg, meer kans op verstopping 

Een vette huid is het huidtype dat het vaakst met acne wordt geassocieerd. Vaak omdat een verhoogde talgproductie een centrale rol speelt in de ontwikkeling van acne. Onderzoek laat zien dat mensen met acne gemiddeld een hogere talgproductie hebben en dat veranderingen in de samenstelling van talg ook kunnen bijdragen aan mee-eters en ontsteking. Een vette huid veroorzaakt acne dus niet automatisch, maar maakt de omstandigheden er wel gunstiger voor.  

Gevoelige of reactieve huid: acne en irritatie kunnen samengaan 

Een acnegevoelige huid kan ook een gevoelige huid zijn. Studies laten zien dat de huidbarrière bij acne veranderd kan zijn. Daardoor kunnen roodheid, prikkeling of een snel geïrriteerd gevoel tegelijk voorkomen met onzuiverheden. Een gevoelige huid kan vatbaarder zijn voor externe factoren. Acneklachten kunnen toenemen bij mensen met een gevoeligere huid. Deze kan sterker reageren op bepaalde producten of een te intensieve huidroutine (veel make-up, crèmes, oliën en meer).  

Een droge of trekkerige huid sluit acne niet uit 

Ook een droge of trekkerige huid sluit acne niet uit. Acne kan ook samengaan met een verstoorde huidbalans. Daardoor kan iemand tegelijk last hebben van puistjes én van een huid die strak, droog of gevoelig aanvoelt. Dat zie je vooral bij mensen met een kwetsbare huidbarrière of tijdens een medische behandeling. 

Wat je zelf kunt doen tegen acne

Er zijn een aantal dingen die je zelf kunt doen om acne zo veel als mogelijk te voorkomen of te verlichten:  

• Een milde huidroutine blijft belangrijk. Gebruik bij voorkeur lauwwarm water om je gezicht een of twee keer per dag te reinigen. Wil je toch een reiniger gebruiken? Dan kan een niet-alkalische, pH-neutrale of licht zure synthetische reiniger helpen. 
• Bij gebruik van huidverzorgingsproducten of zonnebrand is het advies geen olie- of vetrijke producten te gebruiken 
• Krab niet op wondjes of knijp geen puistjes uit. Dit vergroot het risico op littekens. 
• Roken kan acne verergeren. 

Er is nog geen bewijs over de effectiviteit van een specifiek dieet op acne. Om je lichaam optimaal te ondersteunen, is een gezonde levensstijl wel belangrijk.  

Soms werken deze adviezen niet en blijf je last houden van acne. Dan kan een medische behandeling nodig zijn. 

Behandeling van acne

Acne heeft vaak niet één aanwijsbare oorzaak. Het kan door een combinatie van factoren ontstaan. Daarom werkt een combinatie van behandelingen vaak beter dan één behandeling alleen. Hierbij gaat het niet alleen om een medische aanpak, maar ook levensstijl, dieet of huidroutine. Bij milde tot matige acne wordt meestal begonnen met een behandeling voor op de huid, zoals een crème, gel of lotion. Enkele voorbeelden van medicatie zijn:  

• YouSo Tretinoïne 
• YouSoTretinoïne en Clindamycine 
• Treclinac
• Inderm
• Differin

Is de acne ernstiger, helpt de eerste aanpak niet genoeg of is er kans op littekens? Dan kan een arts ook kiezen voor een sterkere behandeling, bijvoorbeeld in de vorm van tabletten of capsules. Voorbeelden zijn:  

• Isotretinoïne 
• Minocycline 
• Doxycycline 

Gebruik deze middelen niet tijdens de zwangerschap of borstvoeding, zonder overleg met een arts. 

Welke behandeling het beste past, hangt vooral af van hoe ernstig de acne is, of eerdere behandelingen voldoende hebben geholpen, of er risico is op littekens en hoeveel last iemand ervan heeft in het dagelijks leven.  

Conclusie

Acne ontstaat meestal niet door één oorzaak, maar door een combinatie van verhoogde talgproductie, verstopping van het haarzakje, microbiële veranderingen, ontstekingen en hormonen. Ook huidtype speelt mee: een huid kan vet, gevoelig of trekkerig zijn en toch acnegevoelig blijven. Een goede aanpak is altijd afgestemd op het soort acne, de ernst van de klachten en de reactie van de huid.  

Veelgestelde vragen over acne

Is acne altijd hormonaal?

Nee acne is niet altijd hormonaal. Hormonen kunnen acne verergeren, maar acne ontstaat meestal door een combinatie van genetische, hormonale, microbiële en ontstekingsfactoren.

Kan een droge huid ook acne hebben?

Ja, een droge huid kan ook acne hebben. Acne komt vaker voor bij een vette huid, maar een droge of trekkerige huid sluit acne niet uit. Onderzoek laat zien dat de huidbarrière bij acne veranderd kan zijn, waardoor puistjes en gevoeligheid naast elkaar kunnen bestaan.

Waar komt acne meestal voor?

Acne komt vaak voor in het gezicht, op de rug, schouders en borst. Bij volwassen vrouwen zit acne soms vaker rond de kin en kaaklijn, wat kan passen bij hormonale invloed. Toch zegt de plek van acne niet alles over de oorzaak.

Helpt een speciaal dieet tegen acne?

Of een speciaal dieet helpt tegen acne is op dit moment niet genoeg bewijs voor. Een gebalanceerd voedingspatroon blijft belangrijk voor de algemene gezondheid.