Pielęgnacja skóry

Choroby skóry to różne podrażnienia wywołane m.in. przez grzyby, wirusy czy alergie. Są też odmiany dziedziczne, które nazywamy genodermatozami. Skupimy się tutaj na trądziku, trądziku różowatym i egzemie.

Trądzik

Trądzik, czyli pryszcze młodzieńcze, to choroba skóry, która nie jest zaraźliwa i polega na zapaleniu mieszka łojowego. Najczęściej pojawia się na twarzy, w tzw. strefie T (czoło, nos, broda), na plecach, szyi, karku i ramionach. Występuje głównie u nastolatków i młodych dorosłych w wieku 12–24 lata. Z wiekiem częściej dotyka kobiet niż mężczyzn. Sebum jest potrzebne, żeby skóra się nie wysuszała.

Wyróżniamy trzy rodzaje trądziku: zaskórniki (wągry), krosty (pryszcze) i nacieki (zaczerwieniona, bolesna, zapalna skóra). Trądzik może zostawiać blizny, które same nie znikną. Można je usuwać np. laserem.

Trądzik różowaty

Trądzik różowaty to choroba skóry, przy której widać rozszerzone naczynka krwionośne. Często dotyczy kobiet w wieku 30–50 lat. Napady, czyli tzw. „flare-ups”, powodują zaczerwienienie, pryszcze i grudki na twarzy. Bariera ochronna skóry u osób z trądzikiem różowatym jest słabsza, więc skóra jest bardziej wrażliwa na czynniki zewnętrzne.

Przyczyn trądziku różowatego można szukać w osłabionej barierze naskórka. Udowodniono też związek z roztoczem Demodex, które występuje nawet dwadzieścia razy częściej na skórze z trądzikiem różowatym niż na zdrowej. Czynniki wywołujące „flare-ups” to m.in. pogoda, niektóre kosmetyki z agresywnymi składnikami, palenie papierosów i stres.

Egzema

Egzema to choroba skóry, choć oficjalnie nie jest uznawana za chorobę skóry, a raczej objaw schorzenia. Objawia się swędzeniem, zaczerwienieniem, pęcherzykami, grudkami albo pęknięciami. Jest wiele rodzajów egzemy, a najbardziej znana to egzema atopowa, czyli atopowe zapalenie skóry. Występuje u 20% dzieci. Atopia to wrodzona skłonność do reagowania na różne substancje, np. pyłki, roztocza kurzu domowego. Zespół atopowy obejmuje katar sienny, egzemę i astmę. To schorzenia wynikające z nadwrażliwości organizmu na określone substancje. Ta forma egzemy często pojawia się już u małych dzieci. Inne rodzaje egzemy to:

• Egzema łojotokowa: zaczerwieniona skóra z żółtymi, tłustymi łuskami, częściej u mężczyzn niż u kobiet.
• Egzema kontaktowa: zaczerwienienie i swędzenie po kontakcie z określonymi substancjami.
• Egzema pieniążkowata: „nummulair” oznacza monetę. Plamki są owalne lub przypominają monety.
• Egzema dyshydrotyczna: zaczerwienienie, łuski na podudziach, czasem obrzęki. Często u osób starszych.
• Egzema pływaków: grzybicza infekcja stóp. Oficjalnie nie jest to egzema.
• Egzema wokół oczu: egzema wokół oczu może powodować obrzęk powiek.

Wyróżniamy też egzemę ostrą i przewlekłą. Ostra egzema pojawia się nagle, objawia się zaczerwienieniem, obrzękiem, swędzeniem i pęcherzykami. Potem pojawiają się łuski, a zaczerwienienie ustępuje. Przewlekła egzema to taka, gdzie faza łuszczenia przechodzi w stwardnienie skóry, a linie skórne robią się bardziej widoczne. Nazywa się to „lichenifikacją”. W twardej, szorstkiej skórze mogą pojawić się pęknięcia.

Oprócz trzech wymienionych chorób skóry (trądzik, trądzik różowaty i egzema) jest jeszcze wiele innych, np.:

• Łuszczyca: przewlekła choroba skóry, najczęściej w postaci łuszczycy plackowatej. Charakteryzuje się czerwonymi plamami i łuszczeniem skóry, czasem boli też stawy. W tej chorobie jest czynnik dziedziczny.
• Pokrzywka, czyli urticaria: pojawiają się bąble przez obrzęki w skórze właściwej. Bąble to objaw pokrzywki. Obrzęki te nazywane są też obrzękiem naczynioruchowym, powstają przez przeciekanie naczyń krwionośnych.
• Świerzb: zakaźna choroba skóry wywołana przez świerzbowca. Objawia się głównie swędzeniem, ale mogą też pojawić się pęcherzyki.
• Infekcja opryszczkowa: to raczej niegroźna choroba skóry, zwykle sama przechodzi. Objawy to ból, pieczenie i pęcherzyki.
• Teleangiektazje: niegroźna, niezakaźna choroba skóry. To zwiększenie liczby czerwonych i niebieskich naczynek w naskórku. Naczynka bywają czerwone i widoczne na twarzy.
• Półpasiec: wysypka wywołana infekcją wirusową. Pojawiają się pęcherzyki w skupisku (pasie). Pęcherzyki powodują ból i swędzenie. Wirus varicella zoster wywołuje też ospę wietrzną. Osoby, które mają półpasiec, przeszły ospę wietrzną w dzieciństwie.
• Różne infekcje wirusowe i bakteryjne skóry. Wszystkie te schorzenia łączy to, że na skórze pojawiają się zmiany. Może to być zmiana koloru, np. czerwone czy białe plamki, ale też inne zmiany, jak łuski czy grudki.

Drugim aspektem, który łączy te dolegliwości, jest poczucie wstydu i frustracji, które im towarzyszy. Objawy są często widoczne i mogą wywoływać pytania albo dziwne spojrzenia podczas kontaktów z innymi. Od jednej czwartej do jednej trzeciej osób z przewlekłymi chorobami skóry potrzebuje też wsparcia psychicznego. Dodatkowo dolegliwości, którym towarzyszy świąd, mogą powodować błędne koło drapanie–świąd–drapanie–świąd. Drapanie nasila objawy i prowadzi do ogromnej frustracji. Bardzo ważne jest, żeby traktować problemy psychiczne poważnie, żeby pacjent mógł znaleźć sposób na radzenie sobie z nimi i uniknąć izolacji społecznej oraz depresji.

Jak wspomniano wyżej, chorobę skóry można rozpoznać po zmianach na skórze. Może to być zaczerwienienie, łuszczenie się, grudki, plamki, pęknięcia, kropeczki, zmiana koloru i inne. Objawom tym czasami towarzyszy świąd, ból albo uczucie pieczenia. Jeśli pojawią się takie objawy, warto skonsultować się ze specjalistą, żeby jak najszybciej zacząć odpowiednie leczenie. Jest też sporo chorób skóry, takich jak brodawki starcze, które zwykle nie wymagają leczenia.

Co możesz zrobić samemu? Jeśli zauważysz zmiany na skórze, ważne jest, żeby skonsultować się z lekarzem. Lekarz może przepisać leki albo skierować do specjalisty. Egzema może być wywołana lub nasilać się przez suchą skórę. Dlatego ważne jest, żeby odpowiednio dbać o skórę i ją nawilżać. Gdy pojawią się objawy, trzeba stosować właściwą pielęgnację. Unikaj drapania, jeśli swędzi. W przypadku innych dolegliwości, takich jak trądzik czy trądzik różowaty, dobrze jest zapisywać, kiedy pojawiają się objawy. Może to wskazać na przyczynę i pomóc w dobraniu odpowiedniego leczenia.  

Leczenie chorób skóry jest tak różnorodne, jak same dolegliwości. Niektóre znikają same, inne wymagają konkretnego leczenia. W przypadku trądziku leczenie może polegać na stosowaniu maści albo kremu. Przy poważniejszych objawach czasem przepisuje się antybiotyki. Blizny, które mogą zostać po trądziku, można usuwać laserem.

https://www.huidarts.com/huidaandoeningen/acne/

https://huidzorgroyale.nl/huidproblemen/acne/acne-ectopica/ 

https://acnevitaal.nl/acne/soorten-acne/acne-fulminans/

https://www.farmacotherapeutischkompas.nl/bladeren/indicatieteksten/acne_vulgaris#acne_vulgaris_behandelplan

https://www.polikliniekdeblaak.nl/huidziekten/acne-behandeling/

https://www.dokterdokter.nl/gezond-leven/algemeen/soorten-eczeem/item63956

https://www.vmce.nl/eczeem/wat-is-eczeem.html#wat-is-een-basiszalf 

https://www.huidarts.com/huidaandoeningen/seborrhoisch-eczeem-adulte-vorm/

https://www.huidziekten.nl/folders/nederlands/nummulair-eczeem.htm

https://www.dermicis.nl/nl/aandoeningen/eczeem/contacteczeem

https://www.huidinfo.nl/t/tylotisch-eczeem/

https://www.huidinfo.nl/h/hypostatisch-eczeem/

: https://huidfonds.nl/je-huid/huidaandoeningen/eczeem/