Utrata pamięci (koncentracja)

Utratę pamięci można podzielić na:

• Amnezję następczą (anterograde amnesia)
• Amnezję wsteczną (retrograde amnesia)
• Tymczasową utratę pamięci
• Trwałą utratę pamięci
• Zapominalstwo
• Problemy z koncentracją

Amnezja następcza i amnezja wsteczna

Utrata pamięci spowodowana urazem, takim jak udar, choroba albo inne schorzenie, dzieli się na amnezję następczą i amnezję wsteczną.

• Przy amnezji następczej nie możesz tworzyć nowych wspomnień od momentu urazu mózgu, ale pamiętasz wydarzenia sprzed urazu.
• Amnezja wsteczna to utrata pamięci, w której nie możesz sobie przypomnieć starych wspomnień sprzed urazu mózgu, ale możesz tworzyć nowe wspomnienia od momentu urazu.

Tymczasowa utrata pamięci

Tymczasowa utrata pamięci zwykle nie trwa dłużej niż 24 godziny i mija samoistnie. Przez jakiś czas nie możesz sobie przypomnieć, co robiłeś w ostatnich dniach i nie jesteś w stanie zapamiętywać nowych rzeczy, chociaż poza tym funkcjonujesz normalnie.

Dokładna przyczyna tego zjawiska nie jest jeszcze znana, ale wiadomo, że ma to związek z ukrwieniem mózgu, stresem emocjonalnym i cechami osobowości. Najczęściej dotyczy kobiet w średnim wieku.

Trwała utrata pamięci

Najczęstszą przyczyną trwałej utraty pamięci jest demencja. Niektóre leki, stres i starzenie się też mogą prowadzić do zapominalstwa i problemów z koncentracją. Te formy problemów z pamięcią są jednak dość łatwe do opanowania, jeśli usunie się ich przyczynę.

Objawy utraty pamięci

Utratę pamięci można poznać po:

• Zapominalstwie
• Utracie pamięci
• Problemach z myśleniem i mową
• Zmianach charakteru
• Trudnościach z codziennymi czynnościami
• Gubieniu rzeczy
• Niepokoju

Oprócz zapominalstwa i utraty pamięci osoby z demencją mają też problemy z myśleniem i mową. Ktoś z demencją może powtarzać to samo kilka razy i zapominać proste słowa.

Wiele osób ma też tendencję do ciągłego gubienia rzeczy, bo zapominają, gdzie je położyli. To z kolei może wywoływać niepokój.

Codzienne czynności, takie jak zrobienie kawy, stają się coraz trudniejsze.

Często zmienia się też charakter osoby z demencją: staje się zdezorientowana, podejrzliwa, depresyjna albo lękliwa. Niektóre emocje pojawiają się nagle, a osoba może zacząć robić rzeczy, których wcześniej by nie zrobiła.

Niektóre przyczyny utraty pamięci to:

• Starzenie się
• Demencja
• Uraz mózgu
• Używanie alkoholu lub narkotyków
• Udar
• Depresja
• Przyjmowanie leków
• Stres
• Niedobór witamin lub płynów

Starzenie się

Z wiekiem naturalnie pojawiają się większe trudności z pamięcią. Zazwyczaj jednak nie wpływa to mocno na codzienne życie. Starszym osobom często wystarczą drobne przypomnienia. Różnica między utratą pamięci spowodowaną starzeniem się a demencją polega na tempie:

• W demencji pamięć pogarsza się znacznie szybciej i mocniej. W ciągu kilku miesięcy lub roku można stracić dużą część wspomnień.
• Utrata pamięci związana z wiekiem nie pogłębia się znacząco i utrzymuje się na podobnym poziomie przez wiele lat.

Demencja

Demencja to tak naprawdę nazwa grupy objawów lub chorób, w których mózg nie przetwarza już informacji jak należy. To zbiorcza nazwa około pięćdziesięciu chorób, z których najbardziej znana jest choroba Alzheimera.

Demencja jest spowodowana uszkodzeniem komórek nerwowych w mózgu. Tempo tego procesu jest różne u różnych osób. Niektórzy mogą przez wiele lat żyć w miarę normalnie. Oprócz problemów z pamięcią osoby z demencją mają też trudności z myśleniem, mową i zmiany charakteru.

Uraz mózgu

Utrata pamięci może też pojawić się po urazie mózgu. Wtedy mówi się o "dziurze w pamięci". Czas trwania utraty pamięci zależy od ciężkości i miejsca urazu. Tego typu utratę pamięci dzieli się na amnezję następczą i wsteczną, jak opisano wyżej.

Alkohol i narkotyki

Nadmierne picie alkoholu lub używanie narkotyków też może prowadzić do utraty pamięci. Alkohol działa depresyjnie na wszystkie komórki mózgowe, przez co zaczynają one inaczej pracować, a z czasem obumierają. Wieloletnie nadużywanie alkoholu prowadzi do kurczenia się mózgu. Używanie narkotyków również może powodować trwałe uszkodzenia mózgu.

Możesz też doświadczyć "blackoutu" po wypiciu dużej ilości alkoholu. Wtedy nie pamiętasz, co się działo i co robiłeś. To właściwie zaburzenie pamięci krótkotrwałej.

Udar

Niektóre osoby po udarze mają utratę pamięci. Udar to wspólna nazwa dla TIA, udaru niedokrwiennego i krwotoku mózgowego. W takim przypadku pojawia się problem z dopływem krwi do mózgu, przez co część mózgu dostaje za mało tlenu. Te komórki mogą obumrzeć, co prowadzi do utraty funkcji mózgu.

Depresja

U osób z depresją też może wystąpić utrata pamięci, bo mózg jakby się kurczy i niektóre neurony nie mogą już tworzyć połączeń. Przez to osoby z depresją mogą nie pamiętać pewnych osobistych sytuacji, prawdopodobnie po to, by chronić się przed negatywnymi emocjami. To samo dotyczy osób po traumie.

Leki

Niektóre leki, na przykład nasenne i przeciwlękowe, mogą powodować utratę pamięci i problemy z koncentracją. Także łączenie różnych leków może prowadzić do problemów z pamięcią.

Stres

Osoby zestresowane często mają problemy z pamięcią, bo mózg w takim stanie nie ma wystarczającej pojemności i zasobów, żeby dobrze korzystać z pamięci, przez co zapomina się rzeczy i tworzy mniej nowych wspomnień.

Niedobór witamin lub płynów

Brak witamin lub płynów też może prowadzić do problemów z pamięcią. Badania wykazały, że niedobór witaminy B (często u osób nadużywających alkoholu) sprawia, że mózg gorzej pracuje. Osoby, które mają za mało wody w organizmie, mają też niedobór elektrolitów, przez co mózg nie działa jak należy.

Ważne jest, żeby być aktywnym i w miarę możliwości wykonywać codzienne czynności. Staraj się nie izolować od innych. Dbaj o zdrową i odpowiednią dietę, bo mózg zużywa 20 do 30% całej energii organizmu.

Cały czas trwają badania nad leczeniem demencji, na przykład choroby Alzheimera. Na razie nie ma jeszcze leku, który mógłby całkowicie wyleczyć tę chorobę. Są jednak leki, które mogą spowolnić jej przebieg. Przykłady to:

• Galantamina
• Rywastygmina
• Donepezil
• Memantyna

Galantamina, rywastygmina i donepezil są przepisywane w początkowych i umiarkowanych stadiach choroby Alzheimera. Te leki stosuje się też na wszystkich etapach otępienia z ciałami Lewy’ego oraz otępienia w chorobie Parkinsona. Memantyna może być przepisywana przy umiarkowanej do ciężkiej postaci choroby Alzheimera. Warto pamiętać, że wczesna diagnoza demencji jest ważna dla skutecznego leczenia. Im szybciej zacznie się leczenie farmakologiczne, tym lepiej można spowolnić przebieg choroby.

Alternatywne metody leczenia

Jest też sporo alternatywnych metod leczenia problemów z pamięcią, takich jak przyjmowanie suplementów roślinnych. Przykłady to:

• Zielona herbata
• Olej kokosowy
• Protokół Bredesena
• Chińskie zioło ginkgo biloba
• Kurkuma
• Oksytocyna (hormon przytulania)
• Różne witaminy i suplementy diety
• Konopie i marihuana

Skuteczność takich alternatywnych metod leczenia nie została jednak potwierdzona naukowo. Trzeba też pamiętać, że nadmiar witamin i suplementów diety może być szkodliwy. Zawsze skonsultuj się z lekarzem przed rozpoczęciem takiej kuracji.

Dodatkowe ryzyka i skutki uboczne

Najczęstsze skutki uboczne leków spowalniających demencję to:

• Problemy żołądkowo-jelitowe
• Utrata masy ciała
• Depresja
• Senność
• Zawroty głowy

Zawsze skonsultuj się z lekarzem, jeśli te skutki uboczne utrzymują się dłużej lub są poważne.

Utracie pamięci spowodowanej demencją można zapobiegać, wybierając zdrowszy styl życia. Najlepiej rzucić palenie, bo palenie zwiększa ryzyko choroby Alzheimera aż o 45%. Nadwaga też zwiększa ryzyko demencji. Podwyższony poziom cholesterolu zwiększa ryzyko chorób serca i naczyń, które z kolei mogą prowadzić do większego ryzyka demencji.

Unikaj też nadmiernego picia alkoholu i używania narkotyków. Już picie więcej niż jednego kieliszka alkoholu dziennie ma negatywny wpływ na zdrowie. Odpowiednia ilość ruchu jest ważna dla lepszego krążenia. Utrzymuj mózg w aktywności, na przykład ucząc się nowych rzeczy albo spotykając się z ludźmi.

Masz jeszcze pytania dotyczące utraty pamięci? Dokteronline.com może Ci pomóc. Na naszej stronie możesz umówić się na konsultację z zarejestrowanym lekarzem z UE, który udzieli Ci dalszych wskazówek i w razie potrzeby przepisze odpowiednie leczenie.

https://www.alzheimer-nederland.nl/dementie

https://www.farmacotherapeutischkompas.nl/bladeren/preparaatteksten/m/memantine

https://www.hersenstichting.nl/de-hersenen/werking-van-de-hersenen/functies/

https://www.apotheek.nl/medicijnen/rivastigmine#belangrijk-om-te-weten-over-rivastigmine