Psoriasis

Er zijn verschillende vormen van psoriasis. De belangrijkste zijn:

• Psoriasis vulgaris
• Psoriasis guttata
• Psoriasis pustulosa
• Artritis psoriatica
• Psoriasis erytrodermie
• Psoriasis capitis
• Psoriasis inversa
• Psoriasis unguum
• Psoriasis palmaris

Psoriasis vulgaris

Psoriasis vulgaris komt het meeste voor en wordt ook wel psoriasis en plaque of gewone psoriasis genoemd. Ongeveer 80% van de mensen met psoriasis heeft deze vorm. Kenmerkend voor psoriasis vulgaris is de vorming van witte huidschilfers op een rode huid. Deze plekken zijn goed begrensd, de schilfers zijn zilver-wit, de huid eronder is glimmend rood en als de huidschilfers loslaten, verschijnen er kleine bloeddruppeltjes op de huid.

Ook kunnen bij psoriasis vulgaris de nagels verkleuren, kleine putjes bevatten of brokkelig worden. Een klein deel van de mensen die lijden aan deze vorm van psoriasis heeft ook last van gewrichtsklachten.

Psoriasis guttata

Psoriasis guttata wordt ook wel druppelpsoriasis genoemd en is een vorm waarbij in korte tijd kleine psoriasisplekjes ontstaan. Dit komt vooral voor bij kinderen en jongvolwassenen en geneest meestal vanzelf.

Psoriasis pustulosa

Psoriasis pustulosa is een acute vorm van psoriasis waarbij er pusblaasjes verschijnen op de huid. Deze plekjes verschijnen meestal op de handpalmen en voetzolen en hierbij is de huid rood en verdikt.

Artritis psoriatica

Artritis psoriatica is een chronische ontsteking van de gewrichten in combinatie met de huid- en nagelafwijkingen zoals die voorkomen bij psoriasis. De gewrichtspijn ontstaat vooral in de kleine gewrichten van de handen en voeten. Bij de behandeling van deze vorm van psoriasis werkt de dermatoloog vaak samen met een reumatoloog.

Psoriasis erytrodermie

Psoriasis erytrodermie is een ernstige vorm van psoriasis waarbij het hele lichaam aangetast is. Huidschilfering en de vorming van plaque komt echter minder vaak voor. Wel is een groot oppervlak van de huid rood. Psoriasis erytrodermie kan veroorzaakt worden door medicijnen en kan levensbedreigend zijn.

Andere vormen

• Psoriasis captitis is psoriasis vulgaris op de behaarde hoofdhuid.
• Psoriasis inversa bevindt zich bij de huidplooien, zoals de oksel en liezen.
• Psoriasis unguum bevindt zich op de nagels.
• Psoriasis palmaris bevindt zich op de handpalmen en voetzolen.

De belangrijkste verschijnselen van psoriasis zijn rode plekken met schilfering. Deze plekken kunnen in het begin jeuken en komen vooral voor op het hoofd, de elleboog, knie en onderrug. De schilfers zijn wit of zilvergrijs en laten makkelijk los.

Bij psoriasis inversa komen de plekken vooral voor in de huidplooien zoals in de liezen of oksels. Men kan tevens last hebben van kleine deukjes in de nagels en gewrichtsklachten in de handen en voeten. In tegenstelling tot eczeem komt psoriasis bijna nooit in het gezicht voor.

De oorzaak van psoriasis is onbekend, wel weten we dat genetische, immunologische en omgevingsfactoren een rol spelen. Dit betekent:

• Er is sprake van een ontsteking waardoor de huidcellen zich te snel delen.
• Het is een auto-immuunziekte.
• Erfelijkheid speelt een rol. Als beide ouders psoriasis hebben, dan heeft het kind 50% kans op het krijgen van de huidziekte.

Daarnaast is bekend dat een aantal factoren psoriasis kan doen ontstaan of bestaande psoriasis kan verergeren als men genetische aanleg heeft voor het ontwikkelen van de huidziekte. Dit worden triggers genoemd.

Voorbeelden van deze triggers zijn:

• Infecties
• Beschadiging of verbranding van de huid
• Stress
• Bepaalde geneesmiddelen of supplementen zoals jodium, lithium, bètablokkers, malariapillen, ibuprofen en diclofenac.

Tot slot weten we dat psoriasis vaker voorkomt bij mensen die roken of regelmatig alcohol drinken. Ook het klimaat, hormonale factoren, bepaalde vormen van kanker en het eten van bepaald voedsel, zoals gluten zijn mogelijk triggers. Dit is echter nog niet wetenschappelijk bewezen.

Kan ik zelf iets doen tegen psoriasis?

Het beste wat je kan doen is de triggers, die de klachten verergeren, zoveel mogelijk vermijden.

• Smeer bijvoorbeeld je huid altijd in met een goede zonnebrandcrème om verbranding van de huid te voorkomen.
• Hou je nagels kort zodat je jezelf niet per ongeluk krabt. Hierdoor kunnen er namelijk bloedplekjes ontstaan op de huid.
• Douche niet te heet en ga niet te lang in bad. Hierdoor droogt je huid namelijk uit, wat meer schilfers kan veroorzaken.
• Gebruik ook niet te veel zeep omdat hier irriterende stoffen in kunnen zitten die de huid niet goed kan verdragen en deze kan uitdrogen.

Daarnaast is het een goed idee om te kijken wanneer jouw klachten verminderen of verergeren. Probeer eens een tijdje geen alcohol te drinken, te stoppen met roken of gluten te vermijden. Zo krijg je een beter idee van welke triggers het meeste invloed hebben.

Medicatie tegen psoriasis

De behandelmethode van psoriasis is afhankelijk van de ernst, uitgebreidheid en locatie van de plekken. Daarnaast spelen de effectiviteit en bijwerkingen van de behandeling en de leeftijd van de patiënt een rol. Helaas kan psoriasis niet definitief genezen worden.

Om uitdroging en irritatie van de huid, evenals jeuk, roodheid en schilfering te voorkomen, wordt aangeraden twee keer per dag een neutrale zalf zonder medicijnen erin op de huid te smeren.

Voorbeelden hiervan zijn: lanettezalf, koelzalf en vaselinecetomacrogolcrème. Houd dit een aantal maanden vol en ga ook door als de klachten minder worden of verdwijnen.

Als dit niet helpt of als tijdens bepaalde periodes de schilfers en jeuk verergeren, kan de arts een zalf met een ontstekingsremmer zoals een corticosteroïd voorschrijven. Dit middel remt de huidontsteking en vermindert de jeuk. Meestal werken corticosteroïden snel en efficiënt. Was wel je handen na de toediening ervan en blijf ook de neutrale zalf smeren.

Mocht ook deze zalf niet goed werken, dan kan de arts een Vitamine-D-analoog voorschrijven. Dit is een zalf die de huiduitslag vermindert. Vaak moet deze zalf in combinatie met corticosteroïden worden gebruikt. Het kan ook zijn dat je arts jou aanraadt om een hydrocolloïd-verband op je huid te plakken nadat je een zalf hebt opgesmeerd, omdat deze dan beter kan intrekken.

In het geval van psoriasis captitis, oftewel psoriasis vulgaris op de behaarde hoofdhuid, heb je last van schilfers tussen de hoofdharen, wat een beetje kan lijken op roos. In dit geval zal de huisarts eerst een koolteershampoo voorschrijven. Koolteer vermindert het aantal en de grootte van de huidcellen. Daarnaast heeft het een ontstekingsremmende en antiseptische werking.

Hou er echter rekening mee dat deze shampoo blijvende bruinzwarte vlekken kan achterlaten op textiel. Daarnaast heeft deze shampoo een onaangename geur. Let op als u de schilfers van uw hoofdhuid verwijdert aangezien een beschadiging van de huid psoriasis kan verergeren. Krab niet aan de plekjes, maar verwijder de schilfers door je haar te kammen.

Als de koolteershampoo niet efficiënt genoeg is, kan je huisarts een lanettesmeersel FNA met 10% salicylzuur voorschrijven. Dit moet je op je hoofdhuid inmasseren.

Als laatste redmiddel kan je nog cetomacrogolzalf met 25% cetiol V smeren.

Als je last hebt van ernstige of zeer uitgebreide psoriasis, dan zal je huisarts je doorsturen naar een dermatoloog. Deze kan je zwaardere medicijnen voorschrijven, zoals Ciclosporine, Acitretine of Methotrexaat. Het nadeel hiervan is dat deze veel bijwerkingen geven.

Bijkomende risico’s en bijwerkingen

Corticosteroïden zijn beschikbaar in verschillende sterktes. Als je corticosteroïden niet vaker of langer gebruikt dan bepaald werd door de huisarts, treden er slechts zelden bijwerkingen op.

Als je crème of zalf met corticosteroïden echter te vaak of in te grote mate aanbrengt, dan kan de huid dunner worden en verbleken. Om ervoor te zorgen dat je niet te veel crème aanbrengt, kan de huisarts uitleggen hoeveel zalf je per lichaamsdeel moet gebruiken.

Alternatieve behandelingen

Tot slot kun je ook kiezen voor alternatieve behandelingen, zoals een kuur in de Dode Zee. De zon en het zoute water zou bij veel patiënten leiden tot minder symptomen en klachten. Volgens onderzoek heeft het een positieve invloed op de ‘kwaliteit van leven.'

Heb je vragen over psoriasis? Dokteronline.com kan je helpen. Op onze website kan je een consult regelen met een geregistreerde EU-arts, die je verder kan begeleiden en zo nodig de juiste behandeling zal voorschrijven.

https://www.farmacotherapeutischkompas.nl/bladeren/indicatieteksten/psoriasis

https://richtlijnen.nhg.org/standaarden/psoriasis

https://www.thuisarts.nl/psoriasis/ik-heb-psoriasis#wat-zijn-de-verschijnselen-bij-psoriasis