Bacteriële infecties

Bacteriële infecties worden veroorzaakt door bacteriën. De wijze waarop men een bacteriële infectie oploopt, verschilt per type: via de luchtwegen, besmet voedsel, de urinebuis of een wondje in de huid. Daarnaast kan een bacteriële ontsteking ontstaan op een plaats waar bacteriën zich normaal gesproken reeds bevinden.

Of een bacteriële infectie besmettelijk is, hangt af van de specifieke bacterie en de plaats van de infectie. Sommige bacteriën kunnen worden overgedragen via hoesten of niezen, handencontact, besmet voedsel of wondvocht. Andere bacteriële infecties zijn nauwelijks besmettelijk.

Hoe lang een bacteriële infectie besmettelijk blijft, verschilt per type infectie. Bij symptomen zoals koorts, diarree, hoesten of een ontstoken wond is een goede hygiëne essentieel: was uw handen grondig, dek wondjes af en gebruik geen handdoeken gezamenlijk.

De meest voorkomende bacteriële infecties zijn:

• Longontsteking;
• Keelontsteking;
• Middenoorontsteking;
• Blaasontsteking;
• Huidinfecties;
• Darmontsteking;
• Oogontsteking.

Longontsteking

Bij een longontsteking zijn de kleinere luchtwegen en longblaasjes ontstoken. Personen met een longontsteking ondervinden last van hoesten, kortademigheid, koorts en vermoeidheid. Een longontsteking kan zowel door een bacterie als door een virus worden veroorzaakt; in het geval van een virus betreft het vaak het griepvirus.

Dit leidt tot extra slijmvorming in de longblaasjes, waardoor er minder zuurstof kan worden opgenomen en u kortademig wordt. Indien een longontsteking door een bacterie wordt veroorzaakt, zal uw huisarts een antibioticakuur voorschrijven. Vaak is het niet meteen duidelijk of de longontsteking door een virus dan wel door een bacterie werd veroorzaakt, en aangezien het laatste vrij ernstig kan zijn, zal uw huisarts in de meeste gevallen uit voorzorg antibiotica voorschrijven.

Keelontsteking

Een keelontsteking kan eveneens door een virus of een bacterie worden veroorzaakt. Veelvoorkomende symptomen zijn: pijn of een branderig gevoel in de keel, pijn bij het slikken, koorts, gezwollen klieren, een hese stem en soms oorpijn. Bij een bacteriële keelontsteking zijn ook de keelamandelen ontstoken; dit wordt meestal veroorzaakt door de streptokokbacterie en is bijzonder pijnlijk.

Middenoorontsteking

Een middenoorontsteking, of oorpijn, komt vooral voor bij kinderen jonger dan vijf jaar. Meestal geneest dit spontaan na twee tot drie dagen. De ontsteking kan ontstaan door het verkoudheidsvirus dat in het middenoor terechtkomt of door een bacterie zoals Streptococcus pneumoniae die zich in het middenoor heeft gevestigd. Door de toenemende druk in het middenoor komt het trommelvlies bol te staan, wat erg pijnlijk kan zijn.

Blaasontsteking

Bij een blaasontsteking is het slijmvlies van de blaas ontstoken. Dit wordt vaak veroorzaakt door bacteriën die in de darmen leven, via de urinebuis in de blaas terechtkomen en daar een ontsteking veroorzaken. Vrouwen zijn gevoeliger voor blaasontstekingen dan mannen omdat hun urinebuis korter is.

Bacteriële huidinfectie

Een bacteriële huidinfectie ontstaat doorgaans op een plaats waar de huid beschadigd is. Op die plek dringen bacteriën binnen die zich normaal gesproken op de huid bevinden, wat leidt tot een ontsteking van de huid. Wondroos en krentenbaard zijn voorbeelden van dergelijke huidinfecties. Symptomen van een bacteriële huidinfectie omvatten roodheid, zwelling, pijn of de aanwezigheid van pus.

Darmontsteking

Een virus of bacterie kan een ontsteking van de darmwand veroorzaken, waardoor de darm minder vocht en voedingsstoffen opneemt en deze als zeer dunne stoelgang worden uitgescheiden. Infecties van het maag-darmkanaal kunnen worden veroorzaakt door virussen (buikgriep), parasieten en bacteriën, zoals Salmonella.

Oogontsteking

De meest voorkomende vorm van een oogontsteking is een ontsteking van het bindvlies. Dit is een dun weefsel dat het oogwit en de binnenzijde van de oogleden bedekt. Ook een oogontsteking kan zowel door een virus als door een bacterie worden veroorzaakt.

Symptomen van een bacteriële infectie omvatten onder meer pijnklachten, vermoeidheid, een rode of gezwollen huid, een gevoel van algemene malaise en soms koorts. Daarnaast kunnen de lymfeklieren gezwollen zijn, zoals bijvoorbeeld bij een keelontsteking of angina. Ook kunt u last krijgen van griepachtige symptomen, zoals spierpijn en een verminderde eetlust.

De symptomen van een bacteriële infectie zijn afhankelijk van de plaats in het lichaam. Een bacterie in het lichaam kan klachten veroorzaken aan de luchtwegen, huid, blaas, darmen of ogen. Neem contact op met een arts indien de klachten verergeren of langdurig aanhouden.

Om een bacteriële infectie te bestrijden, is het steeds verstandig om voldoende rust te nemen en veel te drinken. Gaat een bacteriële infectie vanzelf over? Soms wel, maar dit is afhankelijk van het type infectie, uw weerstand en de ernst van de klachten.

Neem bij verergerende of langdurige klachten en koorts contact op met uw huisarts. Hij of zij zal u onderzoeken en eventueel antibiotica voorschrijven om de infectie te behandelen en de bacteriën te bestrijden.

Indien de arts heeft vastgesteld dat uw infectie door een bacterie werd veroorzaakt, zal hij of zij u een antibioticum voorschrijven.

Bacteriële infecties bestrijden met antibiotica

Antibiotica kunnen worden onderverdeeld in smalspectrum- en breedspectrumantibiotica. Smalspectrumantibiotica richten zich specifiek op infecties die veroorzaakt worden door een bepaalde groep bacteriën. Breedspectrumantibiotica daarentegen bestrijden meerdere soorten bacteriën tegelijkertijd. Artsen geven de voorkeur aan smalspectrumantibiotica, omdat hierbij minder goede bacteriën worden vernietigd. Hierdoor treden er doorgaans minder bijwerkingen op.

Smalspectrumantibiotica kunnen echter enkel worden voorgeschreven wanneer bekend is welke bacterie de ontsteking veroorzaakt. Indien dit niet bekend is, vormen breedspectrumantibiotica een alternatief. Het nadeel hiervan is dat er meer bijwerkingen kunnen optreden, zoals maag- en darmklachten, omdat ook goede bacteriën in de darmflora worden aangetast.

Daarnaast speelt de locatie van de ontsteking in het lichaam een belangrijke rol bij de keuze voor een specifiek antibioticum. Bepaalde weefsels zijn namelijk meer of minder gevoelig voor een bepaald type antibioticum. De arts moet daarom een antibioticum selecteren dat in staat is door te dringen tot het betreffende weefsel.

Antibiotica worden steeds voorgeschreven door een arts en uitsluitend wanneer dit echt noodzakelijk is, bijvoorbeeld omdat de patiënt onvoldoende weerstand heeft om de infectie zelf te bestrijden. Artsen willen resistentie voorkomen. Dit betekent dat bacteriën zich aanpassen en ongevoelig worden voor de werking van het medicijn.

Als gevolg hiervan kan een bepaald type antibioticum niet langer worden ingezet om deze bacterie te bestrijden, ook niet bij andere patiënten.

Antibioticaresistentie

Bovendien kunnen bacteriën geleidelijk resistent worden. Dit gebeurt vooral bij herhaaldelijk of langdurig gebruik van hetzelfde type antibioticum. Antibioticaresistentie kan dus gevaarlijke situaties veroorzaken; in het ergste geval zijn bacteriële infecties in de toekomst niet meer te behandelen, wat in sommige gevallen levensbedreigend kan zijn.

Aangezien antibiotica uitsluitend bacteriën doden en geen virussen, zal een arts dit medicijn niet voorschrijven bij griep, verkoudheid of waterpokken. Gebruik de medicijnen volgens de instructies van de arts en maak de volledige kuur af, zelfs als u zich beter voelt. Anders kan de infectie terugkeren. Een kuur duurt doorgaans ongeveer 5 tot 10 dagen, afhankelijk van het type infectie.

In het algemeen veroorzaken antibiotica weinig bijwerkingen, vooral smalspectrumantibiotica. Bij gebruik van breedspectrumantibiotica komen bijwerkingen vaker voor omdat in dat geval ook de goede bacteriën in de darmen worden vernietigd. Dunne stoelgang is echter niet altijd een bijwerking van het geneesmiddel; het kan ook een gevolg zijn van de infectie.

De meest voorkomende bijwerkingen van antibiotica zijn:

• Diarree of dunne stoelgang;
• Overgevoeligheid of allergische reactie.

Bij overgevoeligheid voor een bepaald antibioticum kunnen rode vlekken op de huid, jeuk of koorts optreden. Dit kan wijzen op een allergie, maar dat is niet altijd het geval. Neem in een dergelijk geval contact op met een arts, die kan vaststellen of deze symptomen het gevolg zijn van overgevoeligheid voor het antibioticum dat u gebruikt.

Antibiotica uit de groep van tetracyclines, zoals doxycycline en minocycline, kunnen overgevoeligheid voor zonlicht veroorzaken. Hierdoor kunt u sneller verbranden. Blijf in dat geval zoveel mogelijk uit de zon en bescherm uw huid zorgvuldig met een zonnebrandmiddel met een hoge beschermingsfactor.

Indien u weet dat u overgevoelig bent voor een antibioticum, meld dit dan aan uw arts. Ook wanneer u last heeft van andere klachten die na één à twee dagen niet verdwijnen, is het raadzaam om contact op te nemen met een arts.

Hoelang een bacteriële infectie aanhoudt, is afhankelijk van het type bacterie, de plaats van de infectie en uw gezondheidstoestand. Sommige symptomen verminderen na enkele dagen, terwijl andere infecties een behandeling vereisen. Voltooi een antibioticakuur steeds volledig zoals voorgeschreven.

Het is vaak niet mogelijk om bacteriële infecties volledig te voorkomen. Toch kunt u enkele maatregelen nemen om bepaalde infecties te vermijden. Zo is het bekend dat personen die roken en regelmatig alcohol consumeren een verhoogd risico lopen op het ontwikkelen van een longontsteking.

U kunt er ook voor zorgen dat uw weerstand op peil blijft, zodat uw lichaam beter in staat is om schadelijke bacteriën die binnendringen tijdig te bestrijden. Daarnaast kunt u besmetting met de Salmonella-bacterie voorkomen door een goede hygiëne te handhaven en regelmatig uw handen te wassen. Ook kunt u wondjes op de huid ontsmetten met jodium of alcohol om te voorkomen dat de huid ontstoken raakt.

https://www.farmacotherapeutischkompas.nl/bladeren/indicatieteksten/bacteriele_huidinfecties

https://www.apotheek.nl/zorg-van-de-apotheker/uw-apotheker-geeft-antwoord/antibiotica