Eczeem

De volgende oorzaken en factoren spelen een rol bij eczeem:

• Erfelijke aanleg (het zit in de familie), dit is de belangrijkste oorzaak
• Klimaatfactoren, zoals droge lucht en/of koude lucht
• Ziekte
• Stress en spanning
• Huidbacteriën
• Chemische producten zoals huidverzorgingsproducten
• Afwasmiddelen
• Zweten
• Bepaalde soorten textiel, wol, nylon

Er bestaan verschillende vormen van eczeem. De meest voorkomende zijn:

Constitutioneel of atopisch eczeem

Dit is de meest voorkomende vorm. Dit eczeem heeft een erfelijke component. Het kan overal op het lichaam voorkomen.

Seborroïsch eczeem

Dit eczeem komt iets vaker voor bij mannen dan bij vrouwen. Het komt vaak voor op het gelaat, de neus, de hoofdhuid, wenkbrauwen, wimpers, baardstreek of rond de oren.

Contacteczeem

Dit eczeem is onder te verdelen in allergisch contacteczeem en irritatief contacteczeem. Bij allergisch contacteczeem kan een bepaald product onmiddellijk of na verloop van tijd een allergie veroorzaken. Irritatief contacteczeem wordt veroorzaakt door herhaaldelijk contact met (vaak) water en zeep of een ander nat product.

Nummulair eczeem

Dit is een chronisch eczeem met muntvormige plekken, vooral op de benen.

Dyshidrotisch eczeem (acrovesiculair eczeem)

Dit eczeem komt vaak voor op de handen en voeten. Vooral vrouwen tussen 20 en 30 jaar hebben er last van.

Tylotisch eczeem of ragadiform eczeem

Tylotisch eczeem of ragadiform eczeem is een hardnekkige vorm van handeczeem.

Afhankelijk van de eczeemvorm verschillen de uitingen en de locatie. Hieronder volgt per eczeemvorm de beschrijving van de symptomen.

Constitutioneel of atopisch eczeem

Dit is de meest voorkomende vorm. Dit eczeem heeft een erfelijke component. Het eczeem is als volgt te herkennen:

• Het kan overal op het lichaam voorkomen
• Het gaat gepaard met (extreme, ondraaglijke) jeuk
• Het kan reeds in de babytijd ontstaan (dauwworm), maar is niet leeftijdsgebonden
• Het veroorzaakt roodheid, zwelling, blaasjes, bultjes, nattende plekken, korstjes, schilfering en verdikking van de huid
• Bij volwassenen in de elleboogplooien, knieholten, op handen en voeten
• Het verloop is wisselend
• Over het algemeen heeft u een droge huid

Seborroïsch eczeem

Dit eczeem komt vaak voor. Het komt iets vaker voor bij mannen dan bij vrouwen. De symptomen zijn:

• Jeuk met of gelige plekjes die schilferen
• Vaak op het gelaat, neus, hoofdhuid, wenkbrauwen, wimpers, baardstreek of rond de oren
• Het verergert bij stress, koude en droogte
• Het verergert door het dragen van hoofddeksels, petten

Contacteczeem

Dit eczeem is onder te verdelen in allergisch contacteczeem en irritatief contacteczeem. Bij allergisch contacteczeem kan een bepaald product onmiddellijk of na verloop van tijd een allergie veroorzaken. De allergische reactie kan zich in het lichaam verspreiden. Er zijn veel producten die contacteczeem kunnen veroorzaken: parfum, make-up, juwelen, latex (handschoenen), bloemen, haarproducten. Bij bepaalde beroepsgroepen (kappers, werknemers in de gezondheidszorg, schoonmakers enz.) is het risico op contacteczeem hoger. Irritatief contacteczeem wordt veroorzaakt door herhaaldelijk contact met (vaak) water en zeep of een ander nat product. Sommige middelen geven in combinatie met zonlicht het zogenoemde fotoallergisch contacteczeem (dit kan bij sommige geneesmiddelen, parfums, zonnebrandcrèmes). De symptomen van contacteczeem zijn:

• Rode jeukende uitslag met schilfers, bultjes, blaasjes, kloofjes of korstjes op de plaats waar de huid in contact is geweest met het product
• Soms is de huid gezwollen

Acrovesiculeus eczeem of blaasjeseczeem

Dit eczeem is soms het gevolg van een schimmelinfectie aan de voeten of in de lies. De kenmerken zijn:

• Jeukende heldere blaasjes en soms zelfs grote blaren in de handpalmen, tussen de vingers en/of op voetzolen en tenen

Nummulair eczeem

Dit is een chronisch eczeem. Het kenmerkt zich door:

• Muntvormige rode schilferige plekken, bultjes met schilfers die kunnen samenvloeien tot grotere plekken
• Soms korstjes met kloofjes
• Meestal op de benen
• Komt bij jongvolwassenen vaker bij vrouwen voor
• Komt bij ouderen vaker bij mannen voor
• Komt vaker voor tijdens de koude maanden

Tylotisch eczeem

Het tylotisch eczeem is een handeczeem met chronisch verloop. De kenmerken zijn:

• Vereelting aan de handpalmen en de buigzijde van de vingers
• Kleine pijnlijke kloofjes
• Vaak ook bij de voetzolen
• Voornamelijk bij mannen

Craquelé-eczeem of asteatotisch eczeem

De kenmerken zijn:

• Kleine barstjes op de (te) droge huid van de onderbenen
• Schilferige huid
• Pijn en jeuk
• Voornamelijk bij oudere mensen
• Verergering bij droge periodes van koude

Hypostatisch eczeem

Hypostatisch eczeem wordt veroorzaakt doordat de aders in de benen het bloed onvoldoende afvoeren, waardoor spataders ontstaan. Door een nog onbekende oorzaak ontstaat er een ontsteking die eczeem kan veroorzaken. De kenmerken zijn:

• Een vochtige uitslag aan de onderbenen
• Roodheid, korstjes, schilfers
• Gezwollen onderbenen (oedeem)
• Komt vooral bij ouderen voor

Wees u ervan bewust dat eczeem niet besmettelijk of onhygiënisch is. U kunt zelf een aantal leefregels toepassen om eczeem tegen te gaan:

• Vermijd krabben, hoe moeilijk dat ook is. Krabben houdt het eczeem in stand of verergert het
• Houd uw nagels kort
• Houd een jeukdagboek bij
• Zoek afleiding wanneer u jeuk heeft
• Zorg ervoor dat de huid vet en soepel blijft
• Kies ongeparfumeerde huidproducten
• Blijf niet te lang in bad of onder de douche en zorg dat het water niet te warm is, handwarm 37°C
• Gebruik geen zeep
• Gebruik neutrale wasmiddelen
• Draag luchtige katoenen kleding, vermijd wol en ruwe vezels, vermijd synthetische kleding
• Vermijd stress

De arts heeft de keuze uit meerdere behandelingen, afhankelijk van het type en de ernst van het eczeem, de ernst van de klachten inclusief de jeuk. Bij eczeem is de huidbarrière verstoord. De huid houdt minder goed vocht vast, droogt sneller uit, waardoor de huid minder goed beschermd is tegen schadelijke stoffen. Bij milde vormen van eczeem kan de arts kiezen voor een vette zalf of crème zonder geneesmiddelen om het vochtgehalte van de huid te verhogen en de huid minder droog en weer soepel te maken. Branderige rode plekken, kloofjes en jeuk verminderen. Bij nattend eczeem gaat de voorkeur uit naar een crèmebasis, bij droog eczeem naar zalf of vetcrème. De volgende producten komen in aanmerking:

• Cetomacrogolcrème FNA (nattend eczeem)
• Lanettecrème FNA
• Vaselinecetomacrogolcrème FNA
• Cetomacrogolzalf FNA
• Vaselinelanettecrème FNA
• Lanettezalf FNA (droog eczeem)
• Koelzalf FNA
• Paraffine/vaselinezalf FNA

Wanneer de niet-medicamenteuze zalven en crèmes niet voldoende helpen, zal worden overgegaan naar een combinatie van deze middelen met geneesmiddelen. Bij seborroïsch eczeem op de hoofdhuid of in de baard kan eerst gekozen worden voor een milde shampoo, eventueel met zinkpyrithion of piroctone. Het gebruik van cosmetica wordt afgeraden. Draag geen hoofddeksel, want blootstelling aan zonlicht is gunstig, maar wees voorzichtig voor zonnebrand. Bij contacteczeem is het belangrijk te achterhalen welk product het eczeem veroorzaakt. Bijvoorbeeld nikkel in juwelen of parfum, dan is het eenvoudig om deze producten te vermijden. Als bij blaasjeseczeem een schimmelinfectie elders in het lichaam de oorzaak is, kan het eczeem verdwijnen als de schimmelinfectie wordt behandeld. Bij hypostatisch eczeem zullen steunkousen helpen om het vocht in de benen (oedeem) tegen te gaan.

Geneesmiddelen

Wanneer de niet-medicamenteuze zalven en crèmes niet voldoende helpen, zal bij een matige vorm van eczeem gekozen worden voor een lokale therapie met corticosteroïden uit een zo laag mogelijke klasse. Deze zijn naar sterkte ingedeeld in 4 klassen: klasse 1 is de lichtste klasse, klasse 4 de sterkste. Bij nattend eczeem gaat de voorkeur uit naar een corticosteroïd op crèmebasis, bij droog eczeem op vette basis (zalf of vetcrème):

• Hydrocortison crème/smeersel/vaselinecrème FNA (acetaat)
• Hydrocortison crème/zalf FNA
• Hydrocortison zalf, 2 keer per dag

Het voordeel van het gelijktijdig gebruik van vette zalf of crème is dat er minder corticosteroïden nodig zijn. Deze middelen worden kort gebruikt, 1 tot 2 weken (behalve bij terugkerend eczeem), daarna wordt de behandeling met hydrocortisonzalf of -crème afgebouwd. Bij onvoldoende effect wordt gekozen voor een lokale therapie met een van de volgende corticosteroïden uit klasse 2:

• Clobestan
• Lumetason
• Hydrocortisonbutyraat
• Triamcinolonacetonide (dermatologisch)

Ook nu weer in combinatie met een vette zalf of crème zonder geneesmiddelen. Bij onvoldoende effect wordt overgegaan naar een corticoïd uit klasse 3. Bij een ernstige vorm van eczeem kan de arts kiezen voor een van de lokale corticosteroïden uit klasse 3 en crème of zalf zonder geneesmiddelen:

• Betamethason (dermatologisch)
• Desoimetason
• Fluticason (dermatologisch)
• Mometason (dermatologisch)

Bij verbetering na 1 tot 2 weken worden de corticosteroïden afgebouwd. Wanneer er een resistentie is opgetreden tegen corticoïden bij constitutioneel eczeem of bij contacteczeem, kan er gekozen worden voor:

• Elidel
• Protopic

Bij seborroïsch eczeem: wanneer het eczeem niet vermindert met de niet-medicamenteuze behandeling, kan gekozen worden voor een van deze behandelingen totdat de korsten of schilfering verdwenen zijn:

• Ketoconazolcrème, het heeft een onaangename geur en kan haaruitval en haarverkleuring veroorzaken
• Seleensulfide, enkel op behaarde hoofdhuid

Eventueel kan ureum of salicylzuur worden toegevoegd om dikke korsten sneller te laten verdwijnen. Ze mogen niet bij de ogen of slijmvliezen gebruikt worden.

Alternatieve behandelingen

Crèmes (zonder doktersvoorschrift) op basis van kamille, zoethout en toverhazelaar gaan ontstekingen van de huid tegen en zouden eventueel gebruikt kunnen worden bij eczeem. Echinaforce crème is ook werkzaam tegen ontstekingen en vermindert littekenvorming. Mentholzalf heeft een verkoelende werking en kan helpen tegen de jeuk. U kunt ook een coldpack in een doek wikkelen en op de jeukende of pijnlijke plek leggen. Leg een coldpack nooit rechtstreeks op de huid, want deze kan zich aan de huid hechten.

U kunt een jeukdagboek bijhouden om beter met de jeuk om te gaan. Dit kunt u onder begeleiding doen van een professional in de gezondheidszorg. U kunt ook baat hebben bij ontspanningsoefeningen om de jeuk tegen te gaan.

Leefstijlveranderingen

Eczeem kan worden uitgelokt door stress, zweten, klimaatverandering of bepaalde kleding. Bij een droge huid is het belangrijk om neutrale hydraterende crèmes te gebruiken, zoals vaseline. Te veel douchen of in bad gaan of te veel zeep gebruiken kan de huid ook uitdrogen. Het is duidelijk dat stress een belangrijke trigger kan zijn bij huidaandoeningen zoals eczeem en rosacea. Beweeg voldoende, zorg voor voldoende ontspanning, zorg voor een goede balans tussen werk en privé, en verzorg uzelf goed. Schakel indien nodig de hulp van een psycholoog in.

Door veelvuldig krabben kan de huid opengekrabd worden. Dit kan een infectie veroorzaken. Door corticosteroïden kan de huid dunner worden en striemen achterlaten, de huid kan ook lichter van kleur worden. Dit kan als ontsierend worden ervaren en gepaard gaan met gevoelens van onzekerheid.

Door de juiste leefregels toe te passen (zie bij “Kan ik zelf iets doen tegen eczeem en jeuk”), kunt u eczeem en jeuk voorkomen of de kans erop verkleinen. Houd uw huid soepel met crème of zalf (zie bij “Bij de meeste milde vormen van eczeem”) of een andere ongeparfumeerde crème. Raadpleeg een arts wanneer u opnieuw of meer last van eczeem krijgt.

https://www.huidarts.com/huidaandoeningen/eczeem/

https://www.vmce.nl/eczeem/wat-is-eczeem.html#wat-is-een-basiszalf

https://www.huidarts.com/huidaandoeningen/blaasjeseczeem-acrovesiculeus-eczeem/

https://www.huidarts.com/huidaandoeningen/seborrhoisch-eczeem-adulte-vorm/

https://www.huidziekten.nl/folders/nederlands/nummulair-eczeem.htm

https://www.bergmanclinics.nl/huid-vaten/huidaandoeningen/eczeem/contacteczeem

https://www.huidinfo.nl/t/tylotisch-eczeem/

https://mens-en-gezondheid.infonu.nl/aandoeningen/79976-craquelze-eczeem-asteatotisch-eczeem-symptomen-en-oorzaak.html

https://www.huidinfo.nl/h/hypostatisch-eczeem/

https://www.huidfonds.nl/huidaandoeningen/constitutioneel-eczeem-ce/p51

https://www.umcg.nl/-/eczeem-over-de-ziekte